>> [Musiqi ifa]
>> HOPARL脰R 1: Yax艧谋, xo艧 g蓹lmisiniz CS50 geri.
Bu h蓹ft蓹 s蓹kkiz sonu v蓹 dem蓹k olar ki Halloween.
Sabah gec蓹 ofisind蓹 saat olacaq scariest olanlar谋 h蓹l蓹 deyil, 莽眉nki
Halloween.
>> Amma o qeyd, h蓹yata ki, problem alt谋, yaz谋m yoxlan谋lmas谋 m眉蓹yy蓹n
problem d蓹sti, bir 莽ox olmas谋 tan谋n谋r t蓹l蓹b蓹l蓹r, 蓹n 莽蓹tin,
蓹lb蓹tt蓹 C problem d蓹stl蓹ri aras谋nda, v蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, 眉mumi.
Bu, 莽眉nki m蓹n bu yaln谋z qeyd bir 莽ox insan ald谋臒谋 h蓹ft蓹
x眉susil蓹 yaln谋z 莽al谋艧d谋qlar谋n谋 vur臒ulad谋 l蓹n蓹tl蓹m蓹k spell checker i艧l蓹m蓹k 眉莽眉n almaq 眉莽眉n.
V蓹 m蓹n siz蓹 t蓹艧viq ed蓹c蓹k bir 艧ey ki, bu g眉n g枚r蓹c蓹ksiniz kimi,
Bazar ert蓹si, biz bu pik hit ba艧lay谋r bu h蓹ft蓹 harada, indi 艧eyl蓹r olmaq
az tan谋艧 bir az daha bir eri艧ilebilir kimi biz ke莽id
C command line m眉hit PHP web-based m眉hit.
>> Sen h蓹tta v蓹 m蓹n, siz tavsiye ederim h蓹qiq蓹t蓹n a臒谋l sonuna ild蓹
蓹g蓹r i艧l蓹m蓹k p toplusunu almaq 眉莽眉n 莽al谋艧谋r谋q ki, h蓹qiq蓹t蓹n siz蓹 etdiyiniz yer, v蓹 ya
c蓹hd etm蓹k, 枚z眉n眉z眉 tapmaq onun vasit蓹sil蓹 g眉c verir.
Hesab edir蓹m ki, 莽眉nki siz蓹 莽ox olacaq raz谋 v蓹 枚z眉n眉z kifay蓹t q蓹d蓹r q眉rur,
h蓹qiq蓹t蓹n h蓹min hiss蓹si ba艧a 蓹g蓹r 茝lb蓹tt蓹, C hiss蓹si ki, y眉ks蓹k,
stres, 蓹g蓹r unutmay谋n.
Qorxutmaq 眉莽眉n deyil ki.
Bu yaln谋z sizin h蓹v蓹sl蓹ndirm蓹k 眉莽眉n n蓹z蓹rd蓹 tutulan var 眉莽眉n 蓹lav蓹 saat qalmaq
yaz谋m i艧 yoxlan谋lmas谋 almaq.
>> 茝g蓹r V蓹 bu h蓹yata tamamil蓹 iste臒e ba臒l谋d谋r.
Amma biz s枚zd蓹 b枚y眉k board var bu s蓹h蓹r ya艧amaq getdi.
Bu s蓹h蓹r kimi, m蓹n b枚y眉k 眉st眉n oldu nec蓹 bir 枚l莽眉 olan board,
莽ox RAM v蓹 n蓹 q蓹d蓹r vaxt 莽al谋艧an Proqram speller t蓹l蓹b edir.
Lakin I-ci ild蓹n m蓹cburi k枚莽k眉n etdik.
M蓹n indi u臒ursuz 13 sayl谋 edir蓹m.
V蓹 n蓹 burada g枚r眉rs眉n眉z, David deyil Kaufman v蓹 Lauren v蓹 Ad蓹m v蓹
Jason v蓹 s indi b枚y眉k board 眉st眉n.
>> Siz sa臒 orada baxsaq, ham谋m谋z, h蓹qiq蓹t蓹n, yax艧谋 var
枚l莽眉s眉 蓹n az谋 t蓹tbiq -
s枚zl蓹rin say谋 qaytar谋lmas谋 l眉臒蓹td蓹.
Bu s眉tun h蓹r birind蓹 will bizim h蓹r RAM n蓹 q蓹d蓹r oldu
t蓹tbiq n蓹 q蓹d蓹r istifad蓹 edir bunu icra alaraq 莽al谋艧an zaman
y眉k, qar艧谋 莽ek, qar艧谋 枚l莽眉s眉 v蓹, sonra bo艧altmaq v蓹
c蓹mi 莽al谋艧an zaman.
Bel蓹 ki, yaln谋z Elmer v蓹 Patrick, sakitl蓹艧dirm蓹k v蓹 Linda, v蓹 ba艧qa h蓹r k蓹s
sonra g蓹l蓹n, tamamil蓹 yoxdur do臒ru olan he莽 bir ay谋b
b枚y眉k board alt谋nda.
Bir 艧ey varsa, ki, siz i艧 oldu dem蓹kdir ki, v蓹 bu do臒ru, lakin bu
m眉tl蓹q kimi s蓹m蓹r蓹li, kosmik v蓹 ya vaxt m眉drik, bu, ola bil蓹r.
>> Bel蓹 ki, tamamil蓹 iste臒e.
Ancaq n枚v bir k枚k olmaq 眉莽眉n n蓹z蓹rd蓹 bel蓹 ki, sizin p 莽al谋艧谋r谋q zaman
m眉蓹yy蓹n, siz 枚z眉n眉z bel蓹 f蓹xr edirik bu i艧 oldu, siz b枚y眉k yaz谋
board, siz, h蓹qiq蓹t蓹n, yax艧谋 bir s谋ra var 茝g蓹r nahar 眉莽眉n getm蓹k, g蓹lm蓹k
geri, v蓹 roommates ha艧iy蓹l蓹nmi艧 edib b枚y眉k l枚vh蓹d蓹 siz蓹.
B蓹li, getm蓹k, o n枚qt蓹d蓹, vaxt geri r蓹sm board bel蓹 kimi
b枚y眉k board yenid蓹n etiraz.
Siz spec baxmaq varsa, il蓹 tela 眉莽眉n t蓹limat
b枚y眉k board indi yerl蓹艧dirilir.
>> R蓹hb蓹rl蓹ri up bir ne莽蓹 bel蓹 -
son 眉莽眉n bir 枚n t蓹klifi layih蓹 il蓹 bu g蓹l蓹n Bazar ert蓹si.
Kurs 眉zr蓹 Bu spec bax hans谋 ki vasit蓹l蓹ri haqqinda.
Bu, h蓹qiq蓹t蓹n, yaln谋z bir t蓹sad眉fi, lakin fikir v蓹 sizin aras谋nda oyadan e-po莽t
TF, h蓹qiq蓹t蓹n yaln谋z 艧eyi ba艧lamaq 眉莽眉n s枚hb蓹t olsa da ba艧lad谋,
sizin 蓹n h蓹tta yaz谋l谋 he莽 vaxt web page 蓹vv蓹l bel蓹 bilmir蓹m n蓹
siz, nec蓹 g眉c h蓹yata bil蓹r son layih蓹.
Siz bilirsiniz ki, iman Go 莽ox bir ne莽蓹 daha 莽ox nec蓹
bir ne莽蓹 h蓹ft蓹 艧eyl蓹r.
Bel蓹 ki, yaln谋z ba艧谋na bu prosesi ba艧lamaq m眉mk眉n fikir k蓹艧fiyyat spec.
>> H蓹m莽inin, n蓹 biz d蓹v蓹t edirik ist蓹diyiniz deyil - Biz uzun ill蓹rdir ki, bir 蓹n蓹n蓹 var
indi gedi艧ind蓹 hosting Bu - store.cs50.net.
H蓹r 艧ey maya d蓹y蓹ri il蓹 sat谋l谋r oldu.
V蓹 bu, h蓹qiq蓹t蓹n, yaln谋z bir imkan var Siz ist蓹yirsinizs蓹, CS50 k枚hn蓹lir
蓹lb蓹tt蓹 ki, v蓹 at.
M蓹s蓹l蓹n, kimi 艧eyl蓹r var g枚rd眉臒眉n眉z ola bil蓹r ki, t-shirt
sweatshirts, kampus 蓹traf谋nda gedir.
V蓹 sonra, biz d蓹 t蓹l蓹b蓹 d蓹v蓹t 蓹b蓹di ya艧ayacaq 眉莽眉n dizayn t蓹qdim
ki, CS50 ma臒aza.
>> 脰t蓹n il M蓹s蓹l蓹n, bir olacaq, b蓹lk蓹 d蓹, indi Se莽ilmi艧l蓹r蓹
siz蓹 r蓹臒b蓹t do臒urur burada biridir.
脟ox m蓹艧hur item.
茝g蓹r i艧tirak etm蓹k ist蓹yir蓹m Bel蓹 ki, 蓹g蓹r Bu, biz, tezlikl蓹 bir formada qabla艧d谋r谋lm谋艧 bil蓹rsiniz
Siz y眉kl蓹y蓹 bil蓹rsiniz hans谋 cs50.net/design, Siz etdiyiniz bir resim
Illustrator, v蓹 ya Photoshop, v蓹 ya b蓹zi ox艧ar proqram.
V蓹 bu c眉r tan谋艧 de臒ilseniz spesifikasiyalar, biz bunu ist蓹yirik
bir PNG image, 蓹n az谋 200 n枚qt蓹l蓹r ola inch, v蓹 bir 莽ox piksel daha az,
v蓹 10 megabayt alt谋nda.
Daha 蓹trafl谋 m蓹lumat 眉莽眉n, yaln谋z e-po莽t heads@cs50.net 蓹lb蓹tt蓹 nin r蓹hb蓹rl蓹ri 蓹g蓹r
Bu i艧tirak etm蓹k ist蓹yir蓹m.
>> Bel蓹 ki, b眉t眉n sa臒, bu g眉n, 莽ox C. Bel蓹likl蓹, biz Bu qat geri 莽蓹km蓹k ba艧lay谋r
internet, web, v蓹 nec蓹 siz h蓹qiq蓹t蓹n 眉莽眉n proqram yazma臒a ba艧lay谋n
Bu, m眉xt蓹lif m眉hit.
Bel蓹 ki, x眉susil蓹, bu ist蓹sinl蓹r ilk m蓹s蓹l蓹si -
m蓹n蓹 bizim tan谋艧 biz蓹 imkan burada app r蓹sm.
, M蓹n蓹 bir sual yarad谋r ed蓹k internet i艧 nec蓹.
>> [? T茝L茝B茝: Magic. ?]
>> HOPARL脰R 1: Magic.
OK.
Cavab Yax艧谋.
Bel蓹likl蓹, biz bu g眉n ba艧lamaq v蓹 g枚r蓹c蓹ksiniz 蓹g蓹r biz bunu bir az daha az sehrli ed蓹 bilm蓹z
saat 蓹rzind蓹.
Nin onu dem蓹k ed蓹k bir hekay蓹 kontekstind蓹.
>> Bel蓹 ki, facebook.com ged蓹r蓹k azarke艧l蓹ri ist蓹yirik v蓹 ya reddit.com, v蓹 ya
n蓹 bu g眉n.
N蓹 vaxt v蓹 n蓹 h蓹qiq蓹t蓹n ba艧 verir sizin kimi bir 艧ey yaz谋n
Chrome-ci ild蓹 facebook.com v蓹 hit daxil edin, v蓹 ya Firefox v蓹 ya IE, v蓹 ya Safari,
sen browser v蓹 ya h蓹r hans谋 蓹slind蓹 bunu?
Biz b蓹lk蓹 bu hekay蓹 dey蓹 bil蓹rsiniz c眉ml蓹-c眉ml蓹?
Ki, ilk 艧ey biri n蓹 var siz Enter d眉ym蓹sini bas谋n zaman sonra, ba艧
facebook.com yazaraq?
>> [? T茝L茝B茝: Your] Komp眉ter HTTP iste臒i edir.
>> HOPARL脰R 1: OK.
Bel蓹 ki, komp眉ter edir - biz ed蓹c蓹yik bu, z蓹ng - HTTP iste臒i.
陌ndi n蓹 dem蓹kdir?
B蓹li, ham谋m谋z y蓹qin ki, ya g枚rd眉k tipli il 眉莽眉n indi, H-T-T-P tez-tez
kolon izl蓹di, 莽izgi z蓹rb蓹.
Bel蓹 ki, n蓹?
>> Yax艧谋, HTTP Hypertext edir Transfer Protokol.
V蓹 ki, yaln谋z s枚yl蓹y蓹n bir x眉lya yolu bu dil bir web browser,
Chrome v蓹 dig蓹r web server kimi, facebook.com kimi dan谋艧maq
bir-birin蓹.
V蓹 陌ngilis, kifay蓹t q蓹d蓹r sad蓹 oriented language.
Dem蓹k olar ki, yalan莽谋 kodu kimi.
>> V蓹 bu kimi, bir m眉艧teri bir yolu biz deyirik laz谋md谋r - bir brauzer -
server il蓹 蓹laq蓹.
Zaman v蓹 yaln谋z bir restoran kimi m眉艧t蓹ri, bir masada oturub
v蓹 sonra bir 艧ey off sifari艧 server menyu ki, server var
bir 艧ey geri g蓹tirm蓹k 眉莽眉n gedir, bu h蓹r hans谋 t蓹l蓹b.
Komp眉ter d眉nyada eynidir.
A browser -
bir m眉艧t蓹ri -
m眉raci蓹t etm蓹k niyy蓹tind蓹dir, v蓹 sonra, in艧allah geri almaq
server bir 艧ey.
V蓹 bir 艧ey d蓹 deyil, y眉ks蓹k s蓹viyy蓹d蓹, web page.
Bir q蓹d蓹r a艧a臒谋 s蓹viyy蓹d蓹, bu, ba艧qa yaz谋l谋 bir fayl
dil HTML 莽a臒谋r谋b -
Hypertext Markup Language.
Bir an ki, lakin daha 莽ox.
>> Bel蓹 ki, Hypertext Transfer Protocol -
HTTP -
ki, protokol var browser v蓹 server istifad蓹.
B蓹li, d蓹qiq, protokol n蓹dir?
Yax艧谋, siz hesab ed蓹 bil蓹r dil olaraq.
Amma burada bizim tama艧a莽谋lar 眉莽眉n nail olsaq, biz蓹 insanlar 眉莽眉n normal bir 艧ey
, biz kims蓹 salamlay谋ram zaman yoxdur M蓹n hi, dem蓹k, m蓹nim ad David edir.
>> [? T茝L茝B茝: Hi,] my name Dipty ibar蓹tdir.
>> HOPARL脰R 1: "Salam, m蓹nim ad谋 Dipty ", dey蓹 o cavab.
V蓹 biz bu 蓹dal蓹tli ixtiyari ya艧ad谋m silk蓹l蓹m蓹k 蓹ll蓹ri qar艧谋l谋ql谋 kimi
tez-tez insan konvensiya 莽ox 枚lk蓹l蓹rd蓹.
V蓹 sa臒, protokol var?
M蓹n sort m蓹nim uzad谋lmas谋 il蓹 ba艧lad谋lan s蓹hn蓹d蓹 蓹l deyil, y枚nd蓹msiz,
burada Sanders edir.
O, h蓹yata, oh, m蓹n kazan谋lm谋艧 y蓹qin bir t蓹r蓹fd蓹n 眉莽眉n t蓹l蓹b.
V蓹 o ki, m眉raci蓹t蓹 cavab h蓹qiq蓹t蓹n etiraf edir.
Bir etiraf, ACK 蓹slind蓹 bir d眉nyan谋n 莽ox m蓹艧hur s枚z
眉莽眉n bir server 眉莽眉n 艧蓹b蓹k蓹, m眉艧t蓹ri q蓹bul edir.
Sonra biz n枚v ba艧a ki, 蓹m蓹liyyat, v蓹 daha 莽ox 艧illik.
Bel蓹 ki, n蓹 h蓹qiq蓹t蓹n var ba艧l谋q alt谋nda ke莽irilir.
>> M蓹ni bu bir az daha n蓹 ed蓹k texniki ba艧l谋q alt谋nda.
Burada 眉z蓹rind蓹 getm蓹k 眉莽眉n gidiyorum terminal p蓹nc蓹r蓹.
Bu terminal p蓹nc蓹r蓹 m蓹nim olmaq olur Mac, ancaq eyni c眉r ed蓹 bil蓹r
CS50 Arac谋 il蓹 艧ey.
V蓹 M蓹n, h蓹qiq蓹t蓹n, bir proqram谋 istifad蓹 etm蓹k gidiyorum biz h蓹qiq蓹t蓹n 眉莽眉n istifad蓹 deyil ki,
b眉t眉n semestr da 莽ox.
Amma bu Telnet deyirl蓹r.
>> Geri g眉n, Telnet proqram谋 oldu Bir qo艧ulmaq 眉莽眉n istifad蓹
po莽t kontrol uzaq server, v蓹 ya kimi bir 艧ey etm蓹k.
陌ndi, biz bu k枚hn蓹 istifad蓹 olacaq m蓹kt蓹b proqram谋, Telnet, iddia etm蓹k
bir brauzer ola bil蓹r.
V蓹 m蓹n davam ged蓹n v蓹 al谋ram a艧a臒谋dak谋lar谋 edin - m蓹n蓹 bildirin
yaz谋 tipi 枚l莽眉s眉n眉 art谋rmaq.
>> V蓹 m蓹n 眉莽眉n, Telnet dem蓹k gidiyorum server www.facebook.com adlan谋r, lakin
port 80 x眉susi, Telnet.
Biz bu qay谋da bil蓹rsiniz.
Amma indi 眉莽眉n, bilirsiniz ki, 蓹n xidm蓹tl蓹r internet m眉蓹yy蓹n edilir
benzersiz b蓹zi say谋.
Bu halda, 80 var.
陌ndi b枚y眉k ehtimalla var 蓹vv蓹l 80 tipli he莽 vaxt.
茝slind蓹, m蓹n bir brauzer getm蓹k 蓹g蓹r v蓹, m蓹s蓹l蓹n, qoparmaq
http://www.facebook.com/--
avtomatik tamamlama ki, var m蓹nim tarixi -
b眉t眉n sa臒, indi biz getm蓹k colon 80 莽izgi 眉莽眉n.
>> M蓹n siz蓹 sonra olsa da, iddia edir ki, y蓹qin ki, 蓹vv蓹l bu tipli il蓹 he莽
kolon facebook.com sonra 80, 脺mid edir蓹m ki, h蓹l蓹 i艧 olacaq.
And olsun ki, bu facebook.com gedir.
Bel蓹 莽谋x谋r ki, 80 枚rt眉l眉 olmu艧dur.
Bizim insanlar谋n he莽 biri var ildir yaz谋n.
Brauzerl蓹r, ismar谋clar谋, yaln谋z 脟眉nki say谋, istifad蓹 etm蓹k ist蓹diyiniz g眉man
bir server z蓹ng zaman dan谋艧maq, 蓹slind蓹, 80-dir.
脟眉nki uzun hekay蓹 q谋sa, server sad蓹c蓹 yol 莽ox ed蓹 bil蓹rsiniz
web pages up xidm蓹t edir.
>> Onlar ani mesaj cavab ver蓹 bil蓹r.
Onlar e-po莽t g枚nd蓹r蓹 bil蓹rsiniz.
Xidm蓹tl蓹r 莽ox var bir server 莽al谋艧t谋rabilirsiniz.
Bel蓹 ki, bu n枚mr蓹l蓹r - bu halda, 80 - benzersiz o biri m眉蓹yy蓹n
HTTP olan xidm蓹tl蓹rd蓹n, bir server 莽ox web protokol
h蓹qiq蓹t蓹n d蓹st蓹k bil蓹r.
Amma, indi bu t蓹l蓹bi biclik bil蓹r textually, bu k枚hn蓹 m蓹kt蓹b istifad蓹
Telnet proqram谋.
Bel蓹likl蓹, m蓹n mahiyy蓹tc蓹 indi iddia etm蓹k gidiyorum bir brauzer olmaq v蓹 HTTP dan谋艧maq
m蓹hz, m蓹nim klaviatura il蓹 g枚nd蓹rm蓹kl蓹 Chrome nec蓹 bilirdi ki, 蓹mrl蓹ri
magically m蓹nim 眉莽眉n g枚nd蓹rm蓹k 眉莽眉n.
>> Bel蓹likl蓹, m蓹n ir蓹li getm蓹k gidiyorum v蓹 Enter d眉ym蓹sini bas谋n.
Bu 31.13.69.32 莽al谋艧谋r谋q ki, g枚r眉rs眉n眉z.
13 n蓹dir?
Bel蓹 ki, bir IP 眉nvan谋 var.
Siz d蓹 tan谋艧 deyilik 陌ndi h蓹tta o, sizin intricacies il蓹
y蓹qin ki, 眉mumi m蓹nada var bu 艧eyl蓹r var ki.
V蓹 bir IP 眉nvan谋 -
Internet Protokol 眉nvan谋 -
眉莽眉n bir unikal identifikator edir internetd蓹 bir komp眉ter.
Bu oversimplification bir az bu an 眉莽眉n.
>> Lakin internet h蓹r komp眉ter var 莽ox h蓹r kimi unikal IP 眉nvan谋,
AB艦, dem蓹k, ev unikal var po莽t 眉nvan谋, 123 kimi bir 艧ey
Anytown, AB艦 Main Street.
Bel蓹 ki, kimi bir 艧ey.
V蓹 ki, bu da oversimplification edir.
Ancaq biz bu 眉nvanlara ki, po莽t d眉nya v蓹 bu 眉nvanlar
biz komp眉ter d眉nyada ki, benzersiz ki server m眉蓹yy蓹n zaman
Siz onlar谋 bir mesaj g枚nd蓹rm蓹k internet, v蓹 ya zaman bir m蓹ktub qoymaq
k枚hn蓹 m蓹kt蓹b po莽t qutusu -
po莽t -
xidm蓹t ki, almaq 眉莽眉n nec蓹 bilir ki, sor臒u v蓹 ya m蓹ktub,
al谋c谋 n蓹z蓹rd蓹 tutulub.
>> 陌ndi m蓹nim komp眉ter, el蓹-bel蓹, yaln谋z var fiqurlu Facebook unikal IP
31.13.69.32 edir.
茝slind蓹, ki, y蓹qin ki d蓹yi艧蓹 bil蓹rsiniz.
Facebook y蓹qin ki, bird蓹n 莽ox IP var 眉nvanlar谋, onlar tamamil蓹 莽眉nki
bird蓹n 莽ox server var.
Amma bu magically bizim 眉莽眉n ba艧.
Bu 蓹slind蓹, daxili gizli ad谋 M蓹n y蓹qin ba臒l谋 oldu臒unuz server
, star.c10r.facebook.com adlan谋r etm蓹k ki, n蓹.
Bu, yaln谋z h蓹r hans谋 sistemi Facebook administrator q蓹rara
Bu x眉susi server z蓹ng edir蓹m ki, q蓹d蓹r t蓹sad眉fi g枚nd蓹rilib.
>> Bel蓹 ki, indi m蓹nim ba臒l谋 deyil, 蓹g蓹r ba艧a 莽atm谋艧d谋r, m蓹n gedir蓹m
Brauzer biclik etm蓹k.
M蓹n yer almaq dem蓹k gidiyorum ir蓹li space do臒ramaq.
V蓹 m蓹n 莽谋x谋艧 iddia etm蓹k gidiyorum Olan HTTP versiyas谋 1.1
蓹n 莽ox brauzerl蓹rd蓹 istifad蓹 ki, bir.
V蓹 m蓹n x眉susil蓹 qeyd etm蓹k gidiyorum server, yeri g蓹lmi艧k蓹n, m蓹n ist蓹yir蓹m
d眉nyaya m蓹lum veb facebook.com kimi.
Daxil edin.
陌ndi ba艧 neler bil蓹rsiniz.
>> Bu server, garson, cavab verdi m蓹nim 眉莽眉n, v蓹 ya sor臒u il蓹
bir m蓹tn mesaj谋.
陌ndi yen蓹 brauzerl蓹r d眉nya kimi Chrome v蓹 Safari, siz ki,
insan kimi g枚r眉r蓹m.
Microsoft v蓹 Google yaln谋z gizl蓹tm蓹k Bizd蓹n bu ayr谋nt谋lar谋.
Amma Facebook bir il蓹 cavab verdi cavab da dil HTTP edir.
Bir kod, burada 302 var Qeyd ed蓹k ki, faktiki x眉susi 蓹h蓹miyy蓹ti vard谋r
Konvensiya.
He莽bek, perspektivli, 蓹n az谋 ki, bel蓹.
>> Amma y蓹qin Facebook dan谋艧anlardan M蓹n蓹, mm mm, siz ist蓹mir蓹m
Sizin 眉莽眉n xahi艧 n蓹.
Siz 蓹v蓹zin蓹 ist蓹yir蓹m bu g眉n olan x眉susi texnika,
facebook.com / unsupportedbrowser.
Bel蓹 ki, y眉ks蓹k s蓹viyy蓹d蓹, Facebook n蓹 burada m蓹艧臒ul olmaq g枚r眉n眉r?
M蓹n蓹 y枚nlendirme oldu.
Bel蓹 ki, Facebook kimi deyil M蓹n iddia edir蓹m ki, fakt
Bu dig蓹r browser ola bil蓹r.
V蓹 bu adres蓹 oldu M蓹n蓹 bir web.
>> M蓹n indi h蓹qiq蓹t蓹n ciddiyim n蓹 bu 艧ey kimi g枚r眉n眉r.
M蓹n蓹 Chrome ki, art谋q ged蓹k biz onlar m蓹ni g枚rm蓹k ist蓹yirik n蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz.
Bel蓹 ki, indi h蓹qiq蓹t蓹n m蓹n蓹 geri g枚nd蓹rdik Facebook onlar h蓹yata sonra, 莽眉nki,
oh, siz desteklenen bir brauzer var.
Biz h蓹tta fikrind蓹 deyilik Bu sahifani g枚st蓹rir.
El蓹 davam v蓹 g枚r蓹k biz bu d眉zeltmek bilm蓹z.
>> M蓹n 眉莽眉n gidiyorum bir az f谋r谋ldaq莽谋.
V蓹 h蓹ft蓹 bu bar蓹d蓹 daha 莽ox g蓹lib.
Amma burada bir 艧ey gedir蓹m.
V蓹 m蓹n 莽oxdan izah ed蓹c蓹yik.
Yaln谋z bir an m蓹n蓹 ver istifad蓹 etm蓹k, v蓹 wow.
M蓹n蓹 bu almaq imkan verir.
OK.
M蓹n yap媒yorum n蓹 izah ed蓹c蓹yik yaln谋z bir anda.
M蓹n ir蓹li getm蓹k v蓹 bu l蓹臒v etm蓹k gidiyorum 蓹laq蓹si v蓹 yenid蓹n c蓹hd edin.
>> HTTP 1.1 host www.facebook.com z蓹rb蓹 almaq user-agent.
OK.
陌ndi Chrome olmaq iddia var.
Bel蓹 莽谋x谋r ki, bir brauzer bir server sor臒u g枚nd蓹rir, yaln谋z var
艧蓹r蓹f sistemi.
M蓹n Chrome, Facebook edir蓹m ki, 蓹g蓹r M蓹n Chrome Ben boynuna g枚t眉r蓹c蓹k.
V蓹 m蓹n m眉蓹yy蓹n vasit蓹l蓹ri Chrome kimi 枚z眉m眉 bu il蓹
amans谋zl谋qla uzun simli.
茝slind蓹, b眉t眉n brauzer D眉nyada istehsal莽谋lar谋 var
Bu yax艧谋, q蓹rar bu versiyas谋 Bu 蓹m蓹liyyat sistemi browser olacaq
g枚r眉n眉r ki, user-agent simli var orada crazy mess kimi.
V蓹 Mozilla 眉莽眉n edir tarixi s蓹b蓹bl蓹ri.
>> Amma m蓹n n蓹 q蓹d蓹r M蓹lumat bildiri艧i bel蓹 olmadan facebook.com 眉莽眉n s谋zan
giri艧
Hesab edir蓹m ki, ki, Mark deyir蓹m M蓹n istifad蓹 edir蓹m ki, Mac.
Hesab edir蓹m ki, Intel var ki, onu deyir蓹m Mac Mac OS 10.8.5 莽al谋艧an 蓹saslan谋r.
Bir k蓹nara kimi, bu m蓹lumatlar gedir Sizinl蓹 ziyar蓹t h蓹r web
Brauzerinizin.
Pretty indiy蓹 q蓹d蓹r z蓹r蓹rsiz, lakin bir az juicier al谋r.
>> Qeyd ed蓹k ki, biz uzaq kifay蓹t q蓹d蓹r oxumaq ki, M蓹n Chrome versiyas谋n谋 istifad蓹 edir蓹m
30.0.1599.101.
Amma indi g枚r眉rs眉n眉z ki, cavab 蓹vv蓹l oldu臒u kimi pis deyil.
Facebook harada dan谋艧anlardan m蓹n蓹 indi getm蓹k?
Bu, yen蓹 veb m蓹n蓹 oldu -
onu m蓹n蓹 dan谋艧anlardan oldu daimi k枚莽眉r眉l眉b.
Yax艧谋, Facebook harada heck hara getdi?
>> B蓹li, bel蓹 ki, bir inc蓹 f蓹rq var.
Ancaq x蓹b蓹rdarl谋q, burada ki, veb- h蓹qiq蓹t蓹n HTTPS k枚莽m眉艧d眉l蓹r etmi艧dir.
Bel蓹 ki, uzun hekay蓹 q谋sa, bu bir yoldur Facebook h蓹yata ki, m蓹n
h蓹qiq蓹t蓹n t蓹hl眉k蓹siz versiyas谋 son haqqinda istifad蓹 olan bir
艧ifreleme -
艧ifreleme daha m眉r蓹kk蓹b biz p set iki dan谋艧m谋艧, lakin
Buna baxmayaraq 艧ifreleme.
>> 陌ndi bu n枚qt蓹d蓹 sabit olur m蓹ni 枚z web aldatma 眉莽眉n
Telnet istifad蓹 t蓹l蓹b.
Onlar dan谋艧anlardan oldu臒unuz 脟眉nki 蓹g蓹r M蓹n蓹 SSL istifad蓹 -
HTTPS prefiks n蓹 n蓹z蓹rd蓹 tutur -
Onlar m蓹ni istifad蓹 眉莽眉n fallar oldu臒unuz halda Kriptoqrafiya, gedir蓹m yolu yoxdur
蓹l qar艧谋s谋nda m蓹nim mesaj 艧ifrelemek Burada siz b眉t眉n v蓹 c蓹hd
Bunu etm蓹k 眉莽眉n nas谋l.
Bu, sad蓹c蓹 almaq olacaq daha kompleks.
Amma ki, n蓹 brauzer sizin 眉莽眉n edir.
>> Biz bu bir az ed蓹 bilm蓹z, 蓹g蓹r G蓹lin bax谋n daha 莽ox sad蓹c蓹, sonra bir web il蓹
g枚zl蓹mirdim ki, bizim kimi t蓹hl眉k蓹siz olmal谋d谋r.
G蓹lin, dem蓹k, harvard.edu getm蓹k port 80.
Daxil edin.
B眉t眉n sa臒, bel蓹 ki, 莽izgi HTTP 1.1 almaq.
V蓹 bu ilk 莽izgi n蓹 dem蓹kdir?
N蓹 yaln谋z, ayd谋n olmaq Hesab edir蓹m ki, yazaraq saxlamaq?
>> Yax艧谋 ad蓹t蓹n, bir URL yaz谋n zaman -
v蓹 t蓹蓹ss眉f ki, taray谋c谋lar ad蓹t蓹n Bu g眉n bu gizle -
Ad蓹t蓹n, siz harvard.edu gitti臒inizde r蓹smi ki, URL
bir 莽izgi sona edir.
Bir 莽izgi i艧ar蓹 脟眉nki sabit hans谋 hiss蓹si?
Sabit k枚k眉nd蓹.
Biz Arac谋 h蓹qiq蓹t蓹n idi yoxdur biz ist蓹yirik, 莽眉nki bu bar蓹d蓹 d眉艧眉nm蓹k
h蓹mi艧蓹 John Harvard qovluq.
Lakin qovluq ba艧qa bir qovluq var.
V蓹 qovluq k枚k眉 var Appliance sabit s眉r眉c眉, bel蓹 dan谋艧maq,
bu virtual bel蓹 olsa.
Bel蓹 ki, bu vasit蓹 kimi bir 莽izgi sabit k枚k眉.
Bu C kolon backslash kimi, v蓹 ya bu Mac OS sizin h蓹cmi k枚k.
>> Lakin Chrome, v蓹 ba艧qa brauzerl蓹rin bu g眉n, istifad蓹莽i dostu kazan谋lm谋艧 v蓹 var
onlar tamamil蓹 do臒ramaq ki saxla.
Lakin b眉t眉n o dem蓹kdir ki, var m蓹nim m蓹tn mesaj -
m蓹nim k枚k verm蓹k harvard.edu 's s蓹hif蓹m ki, bu
default 枚z眉 s蓹hif蓹.
M蓹n蓹 davam v蓹 Enter d眉ym蓹sini bas谋n imkan verir.
M蓹n蓹 ist蓹yir蓹m ki, ev sahibi Xat谋rladaq www.harvard.edu, yaln谋z halda var
m枚vzusunda ya艧ayan dig蓹r saytlar谋 eyni fiziki server.
>> OK.
Harvard bir az var M蓹niml蓹 s蓹birsiz.
Bel蓹 ki, daha s眉r蓹tli, daha bu n蓹 ed蓹k.
HTTP 1.1 host www.harvard.edu z蓹rb蓹 almaq User-Agent -
M蓹n bizim server yoxdur guessing al谋ram Bu bar蓹d蓹 daha 莽ox qay臒谋 -
Daxil edin.
Whew.
Oh, pis sor臒u Lanet olsun.
OK.
B蓹s burada ged蓹n -
hello, harvard.edu.
Maraql谋 - N蓹 眉莽眉n edir.
Oh, OK.
>> Bel蓹likl蓹, n蓹 Harvard indi 蓹m蓹lind蓹ndir - v蓹 biz ist蓹yirik tez off 莽谋xartmaq gedir
Bu yolda, bu olacaq, 莽眉nki tez yorucu almaq 眉莽眉n -
Harvard h蓹qiq蓹t蓹n fark M蓹n蓹 cavab s谋x谋lmas谋, hans谋
ideal deyil.
M蓹n, y蓹qin, bir insan kimi deyil, 莽眉nki ki, bit decompress 眉莽眉n nec蓹
M蓹n蓹 s谋x谋lm谋艧 g枚nd蓹rilib.
Zibil v蓹 onlar g枚st蓹rilir edirik edir var, onlar adet s谋f谋r v蓹 olanlar谋 ist蓹yirik, 莽眉nki,
lakin onlar ASCII simvol deyilik.
Onlar adet s谋f谋r v蓹 olanlar谋 n眉mun蓹l蓹ri oldu臒unu up etm蓹k s谋x谋lm谋艧 edilmi艧dir
az yer.
>> Bel蓹 ki, 莽ox tez, m蓹n蓹 g枚r蓹k M蓹n burada b蓹rpa ed蓹 bil蓹r.
Ba艧qa, b蓹lk蓹, bu c蓹hd ed蓹k c蓹mi kampus.
mit.edu get 莽izgi HTTP 莽izgi 1.1 host orada www.mit.edu User-Agent kolon.
M陌T t蓹艧蓹kk眉r edirik.
OK.
Y蓹ni burada bir veb s蓹hif蓹 var.
>> Bel蓹 ki, bu dilidir HTML kimi tan谋nan -
Hypertext Markup Language.
M蓹n sad蓹c蓹 geri kayd谋rarak al谋ram vaxt 莽ox almaq
Bu s蓹hif蓹 ucu 眉st.
V蓹 M陌T cavab verdi nec蓹 hiss m蓹nim t蓹l蓹b etm蓹k.
200 yax艧谋d谋r.
200 vasit蓹 h蓹r 艧ey sanki yax艧谋d谋r.
V蓹 durum kodu ki, biz insanlar h蓹qiq蓹t蓹n he莽
yax艧谋 bir 艧蓹kild蓹, bax.
B眉t眉n yax艧谋 dem蓹kdir 莽眉nki.
>> M陌T m蓹n蓹 m蓹lumatland谋r谋lmas谋 ed蓹k ki, hey, biz 莽al谋艧an oldu臒unuz server adlan谋r
Bir 莽ox m蓹艧hur olan Apache, m蓹nb蓹 free web server a莽谋n.
Onlar, y蓹qin, 莽al谋艧t谋r谋yorsan谋z Bir olan UNIX,
Linux kimi 蓹m蓹liyyat sistemi.
Onlar y蓹qin yenil蓹nir Qeyd ed蓹k ki, 4:00 g眉nortaya q蓹d蓹r 枚z web page,
Greenwich 眉莽眉n Saat.
>> Dig蓹r m蓹lumatlar谋 bir ne莽蓹 x蓹b蓹ri.
Onlar m蓹n蓹, text / html qaytar谋lmas谋 edirik.
Bel蓹likl蓹, biz o dem蓹kdir ki, n蓹 g枚r眉rs眉n眉z yaln谋z bir anda.
Onlar y蓹qin m蓹n蓹 14.717 verilmi艧 etdik HTML d蓹y蓹rind蓹 bytes.
V蓹 bir s谋ra dig蓹r, daha 莽ox ezoterik m蓹lumat edir.
>> Maraql谋 olur yerl蓹艧ir, lakin bu deyil.
Bu, bir web page etm蓹k nec蓹.
Bu onlar谋n bir web page etm蓹k nec蓹 sekmesini Ada, brauzerinizin edir
M陌T tire Massachusetts Institute Texnologiya.
And olsun ki, biz Chrome geri 蓹g蓹r www.mit.edu ziyar蓹t hiss ki,
H蓹qiq蓹t蓹n, q蓹d蓹r burada ad谋, M陌T dash Massachusetts edir
陌nstitutu n枚qt蓹, n枚qt蓹, n枚qt蓹.
M蓹n sa臒 bas谋n v蓹 ya 蓹g蓹r 陌ndi, d蓹, qeyd , burada masa 眉st眉 bas谋n n蓹zar蓹t
v蓹 Page Source bax getm蓹k -
蓹n az谋 xrom, baxmayaraq ki h蓹r browser bu, b蓹zi vasit蓹l蓹rl蓹 edir -
Burada eyni fayl.
>> Bu r蓹ng kodlu olmaq olur v蓹 ya syntax vur臒ulad谋.
Lakin yaln谋z C kodu il蓹 ist蓹yir蓹m ki, Sizin renkli deyil, o,
eyni gedit il蓹 renkli Chrome yaln谋z edir
Bu oxumaq 眉莽眉n g枚z蓹ll蓹艧ir.
Lakin bu ki, stuff deyil biz tezlikl蓹 yaz谋l谋 olacaq.
Bel蓹 ki, endgame var.
Server il蓹 cavab verdi m蓹lumat, yaln谋z kimi cavab
bizim handshake 眉莽眉n 蓹l il蓹.
Amma ba艧qa n蓹 ged蓹n edilm蓹lidir bu add谋mlar aras谋nda haqq谋nda?
>> Yax艧谋, m蓹n bu son halda, yaz谋n zaman www.mit.edu v蓹 hit daxil edin, biz
bu port s枚hb蓹t oldu臒unu bilirik Avtomatik 80, port
yaln谋z ki say谋 olan.
Lakin, IP 眉nvan hara getdi?
M蓹nim komp眉ter nec蓹 figuring n蓹 mit.edu olan IP 眉nvan谋 var?
>> B蓹li, bu d眉nyada, orada 莽谋x谋r 艧eyi DNS server deyilir.
V蓹 m蓹n蓹 davam v蓹 莽蓹km蓹k bildirin burada tez 艧蓹kil.
V蓹 bu, yaln谋z h蓹yata eskiz olacaq kobud 艧蓹rtl蓹ri, neler.
Bel蓹likl蓹, biz bu kimi iddia ed蓹c蓹yik Sanders burada m蓹nim laptop.
V蓹 Wi-Fi, buna ba臒l谋 olmu艧dur kabelsiz bir 艧ey 眉莽眉n.
>> Bu, h蓹qiq蓹t蓹n n蓹 ba臒l谋 olub?
Yax艧谋, haradasa burada var ki, bir 艧ey
B蓹zi antenalar谋 il蓹 divar.
V蓹 bir access point deyirl蓹r -
AP.
Simsiz giri艧 n枚qt蓹si, simsiz router - Ist蓹diyiniz h蓹r hans谋 z蓹ng.
Lakin onlar, kampus b眉t眉n ist蓹yirik o ki莽ik antenalar谋 il蓹.
Bizim ad蓹t蓹n, Cisco t蓹r蓹find蓹n q蓹bul olunur.
V蓹 bel蓹 birt蓹h蓹r, m蓹nim komp眉ter dan谋艧谋r ki, simsiz giri艧 n枚qt蓹si,
haradasa burada Sanders, v蓹 ya altda, v蓹 ya k蓹narda.
>> Eyni zamanda, bu 艧ey bir 莽ox var fiziki teller, g眉man ki, gedir
Biz bil蓹rsiniz Elm M蓹rk蓹zi, bu kimi c蓹lb edir.
Bu, h蓹qiq蓹t蓹n, bel蓹 g枚r眉nm眉r.
Bu, h蓹qiq蓹t蓹n, 莽ox yax艧谋 g枚r眉n眉r.
Elm M蓹rk蓹zinin b眉t眉n d蓹st蓹 vard谋r onun daxili komp眉ter ki,
birt蓹h蓹r fiziki b眉t眉n ba臒l谋d谋r kampus bu giri艧 n枚qt蓹l蓹ri.
V蓹 bu fiziki komp眉ter, biz ed蓹c蓹yik y枚nlendirici v蓹 ya ge莽itleri z蓹ng edin.
>> Onun ad谋 t蓹klif kimi router,, bu, h蓹yat m蓹qs蓹di mar艧rut 眉莽眉n
m蓹lumat.
O, komp眉ter, b蓹zi bit edir kimi oldu臒u 眉莽眉n giri艧, v蓹 r蓹q蓹ml蓹r
o bit g枚nd蓹rilm蓹lidir.
Bel蓹 ki, m蓹nim sor臒u halda mit.edu, bu, h蓹qiq蓹t蓹n olduqca asand谋r.
M蓹nim ist蓹yi, m蓹nim brauzer g蓹lir Wi-Fi, 莽谋x谋艧 n枚qt蓹si, sonra,
bir kabel vasit蓹sil蓹, bir router daxil Elm M蓹rk蓹zind蓹.
Da V蓹 el蓹 ki, router Elm M蓹rk蓹zinin h蓹yata r蓹q蓹ml蓹r
ki, M陌T ki yoludur.
V蓹 m蓹n o ir蓹lil蓹m蓹k 眉莽眉n gidiyorum bit, I, mar艧rut h蓹min bit gidiyorum
yol a艧a臒谋, K陌V Ave a艧a臒谋., M陌T.
Amma nec蓹 m蓹nim komp眉ter bilirik n蓹 IP 眉nvan谋 h蓹tta idi?
>> Yax艧谋 ki, haradasa 莽谋x谋r Burada server var -
v蓹 m蓹n c蓹lb etm蓹k gidiyorum 蓹dal蓹tli abstractly -
- Bir DNS server kimi
Domain Name System.
Bu y枚nlendirici deyil.
Bu serverl蓹r m眉xt蓹lif n枚vl蓹ri h蓹yat onun m蓹qs蓹d t蓹rc眉m蓹 etm蓹k
IP www.mit.edu kimi ana komp眉ter adlar谋n谋, 眉nvanlar谋, 1.2.3.4 kimi Bel蓹 ki, DNS serverl蓹rin
m蓹hz bunu.
Siz b枚y眉k olan kimi hesab ed蓹 bil蓹r veril蓹nl蓹r bazas谋, v蓹 ya, h蓹qiq蓹t蓹n, b枚y眉k bir Excel kimi
iki s眉tun fayl谋.
Bir ana adlar谋, biri IP 眉nvanlar edir.
Onlar yaln谋z bir 莽evirm蓹k ba艧qa, ya istiqam蓹td蓹.
>> 陌ndi 蓹slind蓹, bir az var daha kompleks.
Amma ki, nec蓹 m蓹nim komp眉ter, m蓹nim t蓹sad眉fi Mac v蓹 ya burada bu c蓹dv蓹ld蓹 PC bilir,
n蓹 unikal identifikator 眉莽眉n www.mit.edu, v蓹 ya Facebook, v蓹 ya
ki, m蓹s蓹l蓹 harvard.edu.
Amma 蓹lb蓹tt蓹 ki, tam var burada K眉tl蓹vi Ave.
V蓹 sonra, biz bu, M陌T almaq h蓹qiq蓹t蓹n, 莽ox 莽ekici.
Bu M陌T olacaq.
V蓹 onlar da, b蓹zi server var.
V蓹 onlar el蓹 bir simli, v蓹 ya Harvard simsiz, ke莽id.
茝lb蓹tt蓹, biz 莽ox uzaq getm蓹k olar M陌T, daha yol a艧a臒谋 v蓹 dan谋艧maq
D眉nyada 蓹n 莽ox hans谋 komp眉ter.
>> Amma biz g枚r眉r眉k ki, m眉mk眉n olmad谋qda nin g枚r蓹k.
M蓹nim Terminal geri gidelim yaln谋z bir an 眉莽眉n p蓹nc蓹r蓹.
V蓹 ed蓹k m蓹n fiqurlu g眉man n蓹 IP 眉nvan mit.edu 眉莽眉n
Telnet 蓹vv蓹l fiqurlu kimi, v蓹 m蓹nim brauzerinizin ayd谋n ola bil蓹r
m蓹nim 眉莽眉n anlamaq.
V蓹 m蓹n, ba艧qa bir proqram 莽al谋艧t谋rmak 眉莽眉n gidiyorum Bu terminal p蓹nc蓹r蓹 adl谋
traceroute ki, axtar谋艧 buradan mar艧rutu -
s枚z眉n, bu masa - www.mit.edu 眉莽眉n.
Ne g枚rm蓹k ed蓹k.
M蓹n蓹 h蓹qiq蓹t蓹n font 枚l莽眉s眉 shrink ed蓹k.
Oop.
Xeyr, M蓹n siz蓹 s眉rpriz ist蓹di.
>> OK.
Bel蓹 ki, burada biz gedin.
M蓹n蓹 ir蓹li getm蓹k v蓹 burada bu run ed蓹k.
V蓹 n蓹 bir an 蓹vv蓹l g枚r蓹n, v蓹 indi yen蓹 g枚rd眉kd蓹, bu
脟谋x谋艧 - traceroute www.mit.edu.
, Ilk olaraq, bu proqram X蓹b蓹r h蓹qiq蓹t蓹n h蓹yata fiqurlu ki, M陌T-in
IP 眉nvan burada say谋 dir.
V蓹 indi neler Biziml蓹 onlar aras谋nda?
>> Bel蓹 ki, burada bu x蓹tti, sat谋r bir, v蓹 bu burada s谋ra iki, sonra x蓹tti,
s谋ra 眉莽 - bu h蓹r n蓹 x蓹tl蓹ri y蓹qin t蓹msil?
Saxla, bal, 蓹min olun.
Onlar konseptual, mayaotu adl谋 edirik.
Lakin fiziki, onlar hans谋lard谋r?
Onlar mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 ist蓹yirik.
>> Biz yaln谋z, h蓹qiq蓹t蓹n, bir par莽a var burada hardware indiy蓹 q蓹d蓹r haqq谋nda dan谋艧maq.
Onlar mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 ist蓹yirik.
Bu 艧ey bel蓹 -
crazy ad谋 -
lakin bu, y蓹qin ki, ma艧谋n otaq MR, Elm M蓹rk蓹zind蓹.
Bu Gateway l蓹q蓹bli router var.
Bu yaln谋z bir unikal n枚mr蓹sini edir ki, kims蓹 bunun 眉莽眉n g眉nd蓹m蓹 g蓹ldi.
V蓹 harvard.edu 蓹rzind蓹 var.
V蓹 ki, mar艧rutlay谋c谋 IP 眉nvan谋 var ki, y蓹qin ki, yen蓹 var
Onun ad谋 蓹sas谋nda Elm M蓹rk蓹zi.
Bu ikinci s谋ra ba艧qa t蓹msil bir l蓹q蓹b yoxdur ki router
y蓹qin - bir host ad谋 - bu yaln谋z bir IP 眉nvan谋 var.
>> M蓹lumat almaq 眉莽眉n bel蓹 uzun hekay蓹 q谋sa, B bal, yaln谋z daha 莽ox var
Harvard router v蓹 M陌T-in router, v蓹 Google router,
v蓹 Facebook router.
Onlarla, y眉zl蓹rl蓹, minl蓹rl蓹 var h蓹r hans谋 bir n枚qt蓹sind蓹 aras谋nda mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 A v蓹 h蓹r hans谋 bir
internet n枚qt蓹si B.
Amma ad蓹t蓹n, siz m蓹lumat 蓹ld蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz bir bax谋mdan bir-
30 mayaotu az.
Ba艧qa s枚zl蓹, yaln谋z 蓹l var veri 30 v蓹 ya daha az bel蓹 mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 眉莽眉n.
V蓹 ad蓹t蓹n 莽ox var daha az.
>> Yax艧谋, burada n蓹 g枚rm蓹k ed蓹k.
S谋ra 眉莽, biz adl谋 router edib core Elm M蓹rk蓹zinin gateway
bir 艧ey v蓹 ya dig蓹r.
S谋ra 4, biz s蓹rh蓹d Gateway var -
Bu yaln谋z sirli acronyms var -
d蓹 harvard.edu daxilind蓹.
Burada ba艧qa s蓹rh蓹d Gateway var.
V蓹 sonra, ani, Vay b眉t眉n biz Nyu-Yorkda olmaq g枚r眉n眉r.
>> Bel蓹 莽谋x谋r - v蓹 m蓹n inferring Ben yaln谋z host ad谋.
Bu yanl谋艧 ola bil蓹r.
Bu yol a艧a臒谋 ola bil蓹r.
Bunu dem蓹k 莽蓹tin var -
lakin bu bir v蓹hy kimi istifad蓹 edil蓹 bil蓹r ki, iki aras谋nda 蓹n q谋sa m蓹saf蓹
internet bal deyil bir d眉z x蓹tt laz谋m.
Biz s眉r蓹tli kimi q谋sa d眉艧眉n眉yorsan谋z yol, 蓹n s谋x m蓹skunla艧m谋艧
yol, bu, m眉mk眉nd眉r - biz 蓹min ola bil蓹r, baxmayaraq -
m蓹lumatlar layiqli s蓹yah蓹t ki, sat谋r be艧 v蓹 alt谋 aras谋nda m蓹saf蓹.
>> 陌ndi t蓹蓹ss眉f ki M陌T, v蓹 ya kims蓹 var bir az 枚z眉n眉 m眉dafi蓹 v蓹 onlar var
Bizim sor臒u m蓹h蓹l ba艧lad谋.
Bu y枚nlendirici 眉莽眉n konfiqurasiya edilmi艧 olan forma t蓹l蓹bl蓹rin蓹 m蓹h蓹l qoymamaq
siz, kim siz蓹 kim.
Bel蓹likl蓹, biz bunu ed蓹 bil蓹rsiniz Bakal媒m daha kooperativ kims蓹 il蓹.
Bel蓹 ki, Stanford bir g枚z蓹l 蓹n蓹n蓹y蓹 malikdir bir az daha a莽谋q olan.
Bel蓹 ki, burada n蓹 g枚rm蓹k ed蓹k.
>> Yen蓹 olduqca sirli.
Amma ma艧谋n, yen蓹 ba艧lamaq Elm otaq
S谋ra bir M蓹rk蓹zi.
Bel蓹 ki, yax艧谋.
Server 莽oxu, cavab etdi Stanford o c眉ml蓹d蓹n.
Biz ma艧谋n ota臒谋 getdil蓹r qeyd Elm M蓹rk蓹zind蓹, b蓹zi
ba艧qa yerd蓹 ba艧qa, anonim router Bir s蓹rh蓹d Elm M蓹rk蓹zi Gateway
Burada bir 艧ey 眉莽眉n Gateway, sonra -
nox.org.
Bu 艦imali Crossroads, bir 莽ox m蓹艧hur imtahanedici n枚qt蓹ni 莽ox
v蓹 kabell蓹r, 陌nternet provayderl蓹r 莽ox -
陌nternet xidm蓹ti provayderl蓹ri - daxil qo艧un.
Burada ba艧qa ads谋z IP burada.
Burada ba艧qa c眉r server var.
>> Amma bu maraql谋 deyil.
Router ild蓹 harada s谋ra s蓹kkiz, y蓹qin ki?
Bel蓹 ki, Va艧inqton, DC y蓹qin edir.
V蓹 m蓹n n枚v do臒rulamak bil蓹r ki, f蓹rziyy蓹 bu d蓹f蓹.
Getm蓹k 眉莽眉n nec蓹 uzun idi, 莽眉nki Elm M蓹rk蓹zinin bu mar艧rutlay谋c谋
s谋ra yeddi?
Yax艧谋, bu ms 枚l莽m蓹l蓹r burada sa臒 h蓹yata ke莽irilir
O zaman hesablamalar谋.
>> 脟眉nki onlar谋n 眉莽 var proqram谋, traceroute, h蓹r 莽al谋艧谋r
router 眉莽 d蓹f蓹, yaln谋z bel蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz 蓹d蓹d bir vizual orta.
Amma bu, y蓹qin alt谋 edir almaq 眉莽眉n ms
yeddi-nin router s谋ra.
Amma nec蓹 s眉r蓹tl蓹 bil蓹rsiniz, y蓹qin, siz sizin aran谋zda az olarsa, s蓹yah蓹t
Boston v蓹 Va艧inqton DC?
14 ms bu al谋r kimi uzun ki, ani mesaj, bunun 眉莽眉n
ki, web page sor臒u 眉莽眉n e-po莽t, burada v蓹 Va艧inqton aras谋nda s蓹yah蓹t.
>> M蓹n daha da getm蓹k varsa, say谋 10, mar艧rutlay谋c谋 M蓹n indi y蓹qin n蓹 艧蓹h蓹r am?
Bel蓹 ki, Houston.
Bu t蓹sdiqini tap谋b vaxt jump edir.
Bu, h蓹qiq蓹t蓹n Houston almaq 眉莽眉n yava艧 oldu.
Bu almaq 眉莽眉n 47 ms edir Bu halda Houston Boston.
V蓹 biz daha n蓹z蓹r salsaq, LAX -
biz Stanford 蓹ld蓹 etdiyiniz kimi g枚r眉n眉r LA ke莽蓹r蓹k bu 艧蓹kild蓹 n枚v.
Amma LAX ki inferring al谋ram.
Bu geeks hava liman谋nda kodlar谋 istifad蓹 edirl蓹r burada y枚nlendirici adlar谋.
Bu ard谋c谋l n枚v眉 ehtimal谋 il蓹.
82 ms.
>> Sonra, biz y蓹qin ba艧qa LAX getm蓹k ba艧qa LA router v蓹 sonra, b蓹zi
ads谋z bir, sonra n蓹hay蓹t, sirli Stanford a臒谋nda ad谋, v蓹 ya
yax谋n ora, stanford.edu edir 90 ms 眉z, v蓹 ya 6
t蓹yyar蓹 il蓹 plus saat.
Bel蓹 ki, bu s眉r蓹tli data s蓹f蓹r nec蓹 internet.
V蓹 biz tamamil蓹 艧eyl蓹r Bu g眉n veril蓹n edirl蓹r.
茝g蓹r b蓹zi Gchat olan oldu臒unuzda kims蓹 v蓹 mesajlar谋 蓹dal蓹tli
g枚r眉nen nec蓹 hesab s眉r蓹tli ki, ba艧 verir.
V蓹 g枚rm蓹, h蓹qiq蓹t蓹n olub d蓹r蓹c蓹si bu c眉r edir.
>> Bel蓹 ki, xal bir v蓹 18 aras谋nda, Bu halda var
y枚nlendirici ba艧qa 艧eyl蓹r.
B蓹zi ma艧谋n internet hans谋lard谋r trafik blok ed蓹 bil蓹r ki,
vasit蓹sil蓹 蓹ld蓹?
>> T茝L茝B茝: firewall.
>> HOPARL脰R 1: Bel蓹 ki, firewall.
V蓹 biz 艧蓹xsi firewall var bel蓹 脰z Mac v蓹 ya PC ed蓹 bil蓹rsiniz
v蓹 ya h蓹yata trafik.
Harvard firewall var.
M陌T ehtimalla firewall var.
V蓹 Stanford kimi b眉t眉n yap谋yor malik internet xidm蓹ti provayderl蓹ri
bal aras谋nda bu mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 A v蓹 B. Amma he莽 hesab dayand谋rmaq verm蓹di
bir firewall i艧l蓹ri nec蓹 ya qay臒谋.
Yax艧谋, art谋q biz 蓹sas binas谋 bloklar谋 m眉h蓹ndisi olan
ki, cavab.
>> Bir firewall olsayd谋 -
v蓹 G蓹lin bir yerd蓹 oldu臒unu g眉man point v蓹 point B. aras谋nda
Kabel, siz daxil g蓹lir v蓹 h蓹yata gedir.
Bel蓹 ki, texnoloji qabiliyy蓹ti var olan z蓹rf蓹 b眉t眉n baxmaq
aras谋nda ax谋r ki, informasiya Siz v蓹 dig蓹r 艧蓹xs.
Ba艧qa s枚zl蓹, o get mesajlar m蓹n 蓹l yazaraq, siz hesab ed蓹 bil蓹r
kims蓹 s眉r蓹tli bir qeyd yazmaq kimi, Bu IP 眉nvan谋 qoyaraq
alan v蓹 v蓹 port n枚mr蓹sini Al谋c谋, bu z蓹rfin 眉z蓹rind蓹, sonra,
枚z IP 眉nvan谋 v蓹 枚z yaz谋 眉st sol t蓹r蓹fd蓹n port n枚mr蓹si
bir m蓹ktub oldu臒u kimi k眉nc.
Daha sonra, kabelsiz onu g枚nd蓹rin.
V蓹 el蓹, y枚nlendirici vasit蓹sil蓹 s蓹yah蓹t teller vasit蓹sil蓹 kabelsiz,
M陌T yol a艧a臒谋.
>> Bir firewall etdiyiniz Bel蓹 ki, nec蓹 siz ba艧 ki, dayand谋rmaq?
Siz n蓹 ed蓹rdiniz n枚vb蓹ti p 蓹g蓹r m眉蓹yy蓹n bir firewall h蓹yata idi?
M蓹n b眉t眉n Harvard insanlar nec蓹 dayand谋rmaq yoxdur daha insanlar M陌T dan谋艧谋r?
>> [? T茝L茝B茝: Siz] m蓹ktubu geri?.
>> HOPARL脰R 1: n蓹?
>> [? T茝L茝B茝: Reverse] erk蓹n m蓹ktubu.
>> HOPARL脰R: 1 m蓹ktub Reverse - n蓹 dem蓹kdir?
>> [? T茝L茝B茝:? G枚nd蓹rm蓹k] bu g枚nderene geri.
>> HOPARL脰R 1: geri g枚nd蓹r.
OK.
Bel蓹 ki, virtual r蓹dd ed蓹 bil蓹r geri etm蓹kl蓹 n枚v z蓹rfd蓹,
birt蓹h蓹r g枚nd蓹r蓹n.
Q蓹d蓹r 蓹min ki, n蓹 biz nail olmaq ist蓹yirik.
Lakin ed蓹k bir az daha d蓹rin dal谋艧.
M蓹n nec蓹 etm蓹liy蓹m?
>> Bu problem蓹 giri艧 varsa - Ben 蓹g蓹r firewall v蓹 m蓹n s蓹m蓹r蓹li Ben
bal A v蓹 B aras谋nda daimi v蓹 M蓹n baxmaq olur ki, bir orta insanam
bu z蓹rf daxilind蓹 v蓹 q蓹rar geri g枚nd蓹rm蓹k 眉莽眉n olub
Harvard v蓹 ya onu davam etdirm蓹k 眉莽眉n imkan, n蓹 ki, firewall, m蓹n gedir蓹m edir
baxmaq ist蓹yir蓹m?
>> M蓹n burada e艧itdim edir蓹m.
>> [? T茝L茝B茝: Bu haradan] g蓹l蓹n?.
>> HOPARL脰R 1: g蓹l蓹n oldu臒u.
Bel蓹 ki, m蓹nb蓹 IP 眉nvan 蓹g蓹r - q蓹d蓹r burada ki莽ik say谋 -
aid IP 眉nvan谋 - Harvard 眉莽眉n
v蓹 m蓹n h蓹qiq蓹t蓹n bilir蓹m ed蓹 bil蓹r ki, y眉ks蓹k ehtimal谋 il蓹.
Harvard IP 眉nvanlar 莽oxu ba艧lamaq 140,247 dot bir 艧ey dot il蓹
bir 艧ey, v蓹 ya 128,103 dot bir 艧ey dot bir 艧ey.
Harvard o chunks malikdir IP adresleri.
>> Yax艧谋, m蓹n kimi ki, IP 眉nvanlar谋n谋 g枚r眉rs眉n眉zs蓹 g枚nd蓹r蓹n, yaln谋z geri g枚nd蓹r蓹 bil蓹rsiniz.
Reall谋qda is蓹, internet deyil vaxt israf narahat
geri bit g枚nd蓹rilm蓹si.
Bu, sad蓹c蓹 s枚z眉n paket damla bu silerek, s蓹m蓹r蓹li.
Bel蓹likl蓹, m蓹n baxmayaraq da ba艧qa n蓹 ola bil蓹r?
M蓹n insanlar谋n etsin g眉man Harvard s蓹f蓹r mit.edu v蓹 qoparmaq
web saytlar谋 v蓹 watch videos M陌T, v蓹 kimi d蓹.
Amma m蓹n Harvard insanlar ist蓹mir蓹m M陌T h蓹r k蓹s e-po莽t.
Nec蓹 izin ver蓹 bil蓹r Harvard yol internet vasit蓹sil蓹, M陌T, amma izin 眉莽眉n
Bir e-po莽t kimi bir 艧ey?
>> [? T茝L茝B茝: The] port n枚mr蓹si.
>> HOPARL脰R 1: A port n枚mr蓹si - var ki, yaln谋z dig蓹r t蓹rkib hiss蓹si var.
Biz biz yaln谋z IP 眉nvan谋 var kullan谋larak geli艧tirilebiliyor, ya da, port n枚mr蓹si
burada 80, benzersiz ifad蓹 ed蓹r蓹k, web trafik m眉蓹yy蓹n edir.
陌ndi bu bilirik g枚zl蓹m蓹k deyil - 茝g蓹r b蓹zil蓹ri art谋q bilirik bil蓹r
tan谋艧l谋q d蓹n -
istifad蓹 ki, bir s谋ra var e-po莽t 眉莽眉n, ad蓹t蓹n?
Bu tez-tez 25 var.
25 SMTP istinad edir, bir po莽t siz ola bil蓹r ki, transfer protokolu
Siz ist蓹yirsinizs蓹, bir n枚qt蓹d蓹 qurmaq idi Eudora, v蓹 ya Outlook istifad蓹 ed蓹r蓹k, v蓹 ya
kimi bir 艧ey.
Bu, yaln谋z bir s谋ra -
25.
>> Biz istifad蓹 edil蓹n Telnet, 蓹vv蓹l, 23 istifad蓹 edir.
FTP -
fayl 枚t眉r眉lm蓹si protokolu, he莽 varsa bir s蓹si - 21 istifad蓹 edir.
HTTPS, HTTP t蓹hl眉k蓹siz versiyas谋 biz qay谋da bil蓹rsiniz
蓹vv蓹l uzun, 443 istifad蓹 edir.
Bel蓹 ki, d眉nyan谋n b眉t眉n d蓹st蓹 var - paketl蓹rin 蓹laq蓹dar n枚mr蓹l蓹ri
蓹ksin蓹, xidm蓹tl蓹ri 蓹laq蓹dar o faktiki n枚mr蓹l蓹ri.
Bel蓹 ki, b眉t眉n bir firewall edir var.
Bu virtual daxilind蓹 n蓹z蓹r alaraq var z蓹rf, sonra B蓹li q蓹rar v蓹 ya Xeyr
birlikd蓹 莽atd谋rmaq 眉莽眉n 蓹sasl谋 h蓹min madd蓹l蓹r.
>> 陌ndi Harvard ayd谋n n蓹 ed蓹 bil蓹r bu firewall ke莽mi艧 olsun?
Mesaj g枚nd蓹r蓹 bilm蓹k ist蓹yirsinizs蓹 M陌T, lakin a艧kar deyil,
yax艧谋, sizin IP 眉nvan aldatma bil蓹r v蓹 yaln谋z el蓹 bilir蓹m ki, kifay蓹t q蓹d蓹r x眉lya ola
C kodu yazmaq v蓹 枚z yazmaq nec蓹 d蓹yi艧iklikl蓹r 艧蓹b蓹k蓹 proqram
firma 眉nvan谋.
Bu problem tamamil蓹 g枚nd蓹r蓹 bil蓹r data anonim, lakin siz ist蓹yirsinizs蓹
cavab h蓹r c眉r almaq M陌T-in g枚rm蓹k ist蓹yir蓹m ana, t蓹bii ki, bu 眉nvanlar谋
do臒ru olmal谋d谋r.
茝ks halda, bir 艧ey dey蓹 bil蓹rsiniz ist蓹diyiniz siz蓹 fikrind蓹 deyilik
onlardan geri e艧itm蓹k.
Amma bu yaln谋z n枚v bir biz g枚nd蓹r蓹 bil蓹rsiniz ki, h眉cumlar谋n.
>> Biz bu g枚nd蓹rm蓹k Lakin 莽谋x谋r mesajlar谋 - v蓹 n蓹 ed蓹k
bu bir n眉mun蓹.
Hesab edir蓹m ki, bir mesaj varsa, 莽谋x谋r M蓹n g枚nd蓹rm蓹k ist蓹diyiniz yaln谋z g枚nd蓹ril蓹n deyil
bir z蓹rf.
S蓹m蓹r蓹lilik xatirin蓹, x眉susil蓹 zaman 眉莽眉n siz sor臒u etdiyiniz fayllar谋 v蓹 ya
Siz 蓹ld蓹 etdiyiniz cavablar var x眉susil蓹 b枚y眉k, n蓹 TCP/IP--
Transmissiya N蓹zar蓹t Protokolu / 陌nternet Protokolu - yaln谋z bir x眉lya var
n蓹 艧蓹b蓹k蓹 s枚yl蓹y蓹r蓹k yolu proqram t蓹minat谋 v蓹 komp眉ter yoxdur - onlar
bu kimi bir mesaj almaq v蓹 onlar fraqmentl蓹r daxil 枚lmek -
G蓹lin d枚rd fraqmentl蓹ri deyirl蓹r.
>> V蓹 m蓹n indi burada bu q蓹d蓹r k蓹silmi艧 halda, n蓹, burada bu q蓹d蓹r k蓹silmi艧 m蓹nim
komp眉ter sonra n蓹 ed蓹c蓹k ki bu deyil bir par莽a almaq v蓹 qoymaq niyy蓹tind蓹dir
z蓹rf蓹.
B眉t眉n h眉ququnu, v蓹 m蓹n蓹 imkan -
nin g枚r蓹k.
Bir almaq olacaq.
Ba艧qa z蓹rf etm蓹k niyy蓹tind蓹 v蓹 oldu bu ikinci hiss蓹sind蓹 qoymaq olacaq
Burada bu mesaj谋n.
B眉t眉n h眉quqlar.
Bu 眉莽眉nc眉 almaq olacaq hiss蓹si, burada qoyulur.
B蓹lk蓹 g蓹l蓹n d蓹f蓹 biz ed蓹c蓹yik yaln谋z iki hiss蓹d蓹n yoxdur.
V蓹 biz, d枚rd眉nc眉 i艧tirak ed蓹c蓹yik v蓹 burada qoyulur.
>> V蓹 n蓹, indi yaz谋l谋 olmal谋d谋r Bu konvertl蓹rind蓹 -
biz iddia ed蓹c蓹yik ki, zamanlar谋n 眉莽眉n xatirin蓹 v蓹 faktiki yazmaq deyil.
H蓹r haqq谋nda yaz谋l谋 laz谋md谋r n蓹 m蓹nim mesaj谋 il蓹 bu d枚rd z蓹rfl蓹rin,
kims蓹 眉莽眉n?
>> [? T茝L茝B茝: The] 眉莽眉n?.
>> HOPARL脰R 1: Bel蓹 ki, 眉莽眉n.
M蓹n IP 眉nvan谋 v蓹 yaln谋z ehtiyac port n枚mr蓹l蓹ri, biz yaln谋z edildiyi kimi, m蓹n
indi bir n枚v bir s谋ra laz谋md谋r Bu, bu paket biridir, dem蓹k
iki, bu 眉莽, bu d枚rd.
V蓹 bu h蓹qiq蓹t蓹n faydal谋d谋r.
脟眉nki internet, 莽谋x谋r, h蓹qiq蓹t蓹n olduqca etibars谋z edir.
Routers s谋x谋lm谋艧 bil蓹rsiniz.
Kabell蓹r overwhelmed 蓹ld蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz -
bir oversimplification -
lakin, bit bel蓹 ki, n蓹 mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 yaln谋z paketl蓹ri d眉艧m蓹k n蓹 var.
>> Ba艧qa s枚zl蓹, internet 蓹g蓹r yaln谋z h蓹qiq蓹t蓹n s谋x谋lm谋艧, siz almaq bil蓹r
bu d枚rd paket 眉莽 out.
Amma bir unikal identifikator varsa onlar谋n h蓹r biri, siz oldu臒unu bilirsiniz
paket d枚rd n枚mr蓹ni d枚rd itkin.
Bel蓹likl蓹, siz d蓹 o臒lan xahi艧 ed蓹 bil蓹r t蓹krar dig蓹r sonu.
Lakin, ba艧 vermir ki, h蓹rfinin ba艧 ver蓹 bil蓹r n蓹 ed蓹k.
>> M蓹n bir mesaj g枚nd蓹rm蓹k ist蓹diyiniz Bel蓹 ki, 蓹g蓹r - Kim m蓹nim mesaj almaq ist蓹yir蓹m
internet?
Nec蓹 kims蓹 haqq谋nda yax谋n 枚n q蓹d蓹r.
Brian, o?
B眉t眉n h眉quqlar.
Siz orada qalmaq.
M蓹n siz蓹 g枚nd蓹rm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m.
V蓹 internet haqq谋nda 艧ey ki, onlar h蓹tta bil蓹r
eyni yolu edin.
>> Bel蓹 ki, burada m蓹n getm蓹k.
M蓹n bir mesaj g枚nd蓹rir蓹m par莽a d枚rd biridir.
Bir router olun.
Yaln谋z dig蓹r insanlar il蓹 m蓹艧臒ul bildirin.
Burada gedin.
Biz siz蓹 bu verm蓹k, v蓹 ed蓹c蓹yik biz siz蓹 bu ver蓹c蓹yik.
V蓹 biz nec蓹 tez g枚rm蓹k laz谋md谋r -
Bunun ne莽蓹 ms Brian bu mesaj谋 almaq 眉莽眉n.
H蓹r k蓹s bu g眉n i艧tirak edir.
B眉t眉n h眉quqlar.
Brian bir v蓹 iki vard谋r.
Kims蓹 olmaq ist蓹yir -
>> [? T茝L茝B茝: B眉t眉n d枚rd. ?]
>> HOPARL脰R 1: O, h蓹r d枚rd var.
Bel蓹 ki, he莽 bir paket d眉艧m蓹si se莽di.
Bu s蓹rin var.
Bu g枚z蓹l.
Bel蓹 ki, Brian indi b眉t眉n d枚rd var.
Siz ir蓹li getm蓹k v蓹 ist蓹yirsinizs蓹 Bizim 眉莽眉n bu reassemble.
Edir蓹m ki, biz iddia edirik, bilirik.
Bel蓹 ki, zaman xatirin蓹 -
Biz d枚rd var.
Bel蓹 ki, OK, onlardan biri a莽谋n.
OK.
Ki, d枚rdd蓹 biri var Siz蓹 mesaj.
陌ndi, ikinci a莽谋n.
Bu, sonunda, funny ola bil蓹r yaln谋z m蓹n蓹 v蓹 Brian 眉莽眉n.
B眉t眉n h眉quqlar, iki var.
>> Bel蓹 ki, arada, fiziki etdi Bu qay莽谋, lakin b眉t眉n
bir par莽as谋 bu 艧eyl蓹r edir komp眉ter yaln谋z b蓹zi g枚nd蓹rin
bir virtual bir paketd蓹 bit, z蓹rfd蓹, the bit b蓹zi
dig蓹rl蓹ri, dig蓹r b蓹zi, b蓹zi sonra d枚rd眉nc眉 v蓹 komp眉ter bildirin
, h蓹min n枚mr蓹l蓹ri 蓹sas谋nda q蓹rar n蓹 var 眉莽眉n
onlara concatenate 眉莽眉n.
V蓹 Brian nin, b蓹lk蓹, yaln谋z bunu g枚r眉r眉k ki, bir.
M蓹n Brain g枚nd蓹ril蓹n mesaj - 莽眉nki 茝lb蓹tt蓹, internet il蓹 doldurulur
Bu edir -
b蓹li.
>> Bel蓹 ki, mesaj var.
V蓹 Brian indi 眉莽眉n asmaq olar.
Bel蓹 ki, a莽谋q-ayd谋n etdi bir m眉dd蓹t bunu.
Amma ki, h蓹qiq蓹t蓹n olur vasit蓹sil蓹 m蓹lumat y枚nlendirme kimi
bu 艧蓹kild蓹 tama艧a莽谋.
Amma xal bir s谋ra yen蓹 var, y枚nlendirici, firewall v蓹 dig蓹r
bal A v蓹 B. aras谋nda bel蓹 艧eyl蓹r daha 莽ox yaln谋z hekay蓹sini izah
艧ifahi, m蓹n bu q蓹d蓹r 莽蓹kin ist蓹diyiniz fikir video bizim b蓹zi yolda艧lar ki,
Erikson, il geri, h蓹qiq蓹t蓹n, izah edir ki, birlikd蓹 qoymaq
nec蓹 bu i艧l蓹ri.
V蓹 t蓹xmin蓹n 10 v蓹 ya bel蓹 d蓹qiq蓹 davam edir.
Bel蓹 ki, indi siz verim Net d枚y眉艧莽眉l蓹r.
>> [Musiqi ifa]
>> Dastan莽谋: tarixind蓹 ilk d蓹f蓹 olaraq, insan v蓹 ma艧谋n var
birlikd蓹 莽al谋艧an bir arzusu h蓹yata -
he莽 bilir ki birl蓹艧dir蓹n g眉c olmadan co臒rafi s蓹rh蓹dl蓹ri,
irqi, m蓹zh蓹b, v蓹 ya r蓹ng il蓹 ba臒l谋 -
脺 kommunikasiya h蓹qiq蓹t蓹n yeni bir d枚vr眉n insanlar谋 bir araya g蓹tirir.
Bu xalis s眉bh edir.
Bu i艧l蓹ri nec蓹 bilm蓹k ist蓹yirsiniz?
Ba艧lamaq 眉莽眉n buraya bas谋n xalis daxil s蓹yah蓹t.
>> 陌ndi d蓹qiq n蓹 zaman ki, link t谋klayan?
Siz informasiya ax谋n谋 ba艧lad谋.
Bu informasiya daxil a艧a臒谋 s蓹yah蓹tl蓹r 枚z 艧蓹xsi mail otaq, c蓹nab zaman
IP paketl蓹ri, o, yaz谋lar谋, v蓹 onun yolunda g枚nd蓹rir.
>> H蓹r bir paket onun 枚l莽眉s眉 m蓹hduddur.
Po莽t otaq ay谋rmaq nec蓹 olmal谋d谋r m蓹lumat v蓹 nec蓹
bu paketi.
陌ndi paketi olan bir etiket laz谋md谋r bel蓹 m眉h眉m m蓹lumat
kimi G枚nd蓹r蓹nin 眉nvan谋, al谋c谋 眉nvan谋, v蓹 paket n枚v眉 deyil.
>> Bu paket gedir 脟眉nki internet 眉z蓹rin蓹, bu da
, proxy server 眉莽眉n bir 眉nvan edir ki, x眉susi bir funksiyas谋 var
biz sonra g枚r蓹c蓹ksiniz kimi.
Bu paket art谋q 眉z蓹rin蓹 ba艧lad谋 lokal 艧蓹b蓹k蓹 v蓹 ya LAN.
Bu 艧蓹b蓹k蓹 b眉t眉n birl蓹艧dirm蓹k 眉莽眉n istifad蓹 olunur yerli komp眉ter, y枚nlendirici
m蓹lumat 眉莽眉n printerl蓹r, Et Cetera fiziki divarlar谋 daxilind蓹 m眉badil蓹si
binas谋.
Bu LAN, olduqca n蓹zar蓹tsiz yer v蓹 t蓹蓹ss眉f ki, q蓹za
ola bil蓹r.
>> LAN tutdu臒u yol doludur informasiya b眉t眉n n枚vl蓹ri il蓹.
Bu IP paketl蓹rin, Novell paket var AppleTalk paket -
onlar qar艧谋 olacaq h蓹mi艧蓹 oldu臒u kimi trafik.
Yerli router h蓹ll etm蓹k 眉莽眉n oxuyur v蓹 z蓹ruri hallarda 眉z蓹rin蓹 paket y眉ks蓹ldir
ba艧qa 艧蓹b蓹k蓹.
Ah, router -
bir zahir蓹n n蓹zar蓹t r蓹mzi qeyri-m眉t蓹艧蓹kkil d眉nya.
>> ROUTER: Whoops, sorry bu bar蓹d蓹.
, Bu burada bu qoymaq ed蓹k burada bu.
Burada h蓹r蓹k蓹t edir.
Bu bir h蓹r蓹k蓹t edir.
Bu bir ist蓹yir蓹m yoxdur.
Bu bir h蓹r蓹k蓹t ed蓹k.
Bu burada gedir.
[I艧itilemez]
Burada bir jangle qoyun.
Nin burada bu bir qoymaq ed蓹k.
Olmaz, m蓹n ki, ged蓹c蓹y蓹m.
Nin burada bir qoymaq ed蓹k.
>> Dastan莽谋 m枚vcuddur: O -
sistemli, 蓹h蓹miyy蓹t verm蓹z, metodiki, m眉hafiz蓹kar, b蓹z蓹n deyil, kifay蓹t q蓹d蓹r
s眉r蓹tli up.
Lakin 蓹n az谋 o, d蓹qiq deyil 莽ox hiss蓹si 眉莽眉n.
>> ROUTER: qoyun ki, orada bir.
Biri gedir, biri gedir ki, var v蓹 bu, bir var gedir.
Yax艧谋, ba艧qa biri var gedir.
Burada gedir.
[I艧itilemez]
>> Dastan莽谋: paketl蓹rin izni kimi router, onlar 枚z yolu etm蓹k
korporativ intranet v蓹 ba艧 router ke莽id 眉莽眉n.
Router daha s蓹m蓹r蓹li A bit, router ke莽id s眉r蓹tli v蓹 bo艧 oynay谋r
IP paketl蓹rin il蓹 deftly mar艧rutla艧d谋rma onlar谋n yolu boyunca onlara -
bir digital lang谋rt sehrbazd谋r, Siz.
>> ROUTER SWITCH: Burada getm蓹k.
Burada ba艧qa bir g蓹lir.
V蓹 dig蓹r var.
Bu saat, ana.
Burada gedir.
Geri 蓹traf谋nda ba臒谋rt谋.
Hey, orada, burada.
脺z蓹rind蓹 sol.
脺z蓹rind蓹 sa臒a.
脺z蓹rind蓹 sol.
脺z蓹rind蓹 sa臒a.
Siz var.
Burada g蓹lir.
O, skorlari, tumurcuqlar谋.
Bu olacaq.
Wayne Hey, burada h蓹yata bax谋n biri g蓹lir.
Oh, burada biz gedin.
>> Dastan莽谋: paketl蓹rin onlar谋n g蓹lm蓹k kimi hedef, onlar t蓹r蓹find蓹n se莽ilmi艧 edirik
艧蓹b蓹k蓹 interfeysi, haz谋r N枚vb蓹ti s蓹viyy蓹d蓹 g枚nd蓹rilib -
Bu halda, proxy.
Bu proxy kimi bir 莽ox 艧irk蓹tl蓹r t蓹r蓹find蓹n istifad蓹 olunur 眉莽眉n orta insan sort
onlar谋n internet y眉k azaltmaq ke莽id, v蓹
t蓹hl眉k蓹sizlik s蓹b蓹bl蓹ri h蓹m莽inin.
G枚rd眉y眉n眉z kimi, paket , m眉xt蓹lif 枚l莽眉l眉 b眉t眉n
onlar谋n m蓹zmunu as谋l谋 olaraq.
>> V蓹kil paket a莽谋r v蓹 g枚r眉n眉r web 眉nvan谋 v蓹 ya URL 眉莽眉n.
脺nvan谋 olub as谋l谋 olaraq m蓹qbul paket 眉莽眉n g枚nd蓹rilir
internet.
>> Olan b蓹zi 眉nvanlar谋, lakin var t蓹sdiqi il蓹 cavab vermir
v蓹kil -
ki, deyirl蓹r korporativ v蓹 ya 眉莽眉n idar蓹etm蓹 qaydalar谋nda.
Bu summarily h蓹ll olunur.
Biz ki, he莽 biri olacaq.
Onu ed蓹nl蓹r 眉莽眉n, bu yolda yenid蓹n.
>> Next up, firewall.
Korporativ firewall iki m蓹qs蓹di xidm蓹t edir.
B蓹zi olduqca pis 艧eyi qar艧谋s谋n谋 al谋r daxil g蓹l蓹n ild蓹n internet
intranet, v蓹 bu da mane ola bil蓹r h蓹ssas korporativ informasiya
internet 眉z蓹rin蓹 g枚nd蓹rilir.
>> Bir firewall vasit蓹sil蓹 router paket q蓹d蓹r se莽er v蓹 眉z蓹rin蓹 bu yerl蓹ri
莽ox dar yol, v蓹 ya bant, biz dem蓹k kimi.
Ayd谋nd谋r ki, yol geni艧 deyil onlara b眉t眉n almaq kifay蓹tdir.
>> 陌ndi b眉t眉n n蓹 wonder bil蓹r bunu etm蓹y蓹n olan paket
yol boyunca.
B蓹li, zaman c蓹nab IP bir almamas谋 bir paket oldu臒unu etiraf
vaxt谋nda alm谋艧, o, sad蓹c蓹 bir 蓹v蓹z paket g枚nd蓹rir.
Biz indi d眉nyada daxil etm蓹y蓹 haz谋r谋q olan internet bir h枚r眉m莽蓹k web
qar艧谋l谋ql谋 艧蓹b蓹k蓹l蓹ri olan bizim b眉t眉n d眉nyan谋n span.
Burada, mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 v蓹 a莽arlar谋 yaratmaq 艧蓹b蓹k蓹l蓹ri aras谋nda links.
>> 陌ndi xalis tamamil蓹 f蓹rqlidir siz daxilind蓹 tapa bil蓹rsiniz 莽ox 蓹traf m眉hit
Sizin LAN m眉dafi蓹 divarlar谋.
Burada, bu Wild West var -
bol yer bol imkanlar 艧eyi 莽ox
ara艧d谋rmaq v蓹 yerl蓹rd蓹 getm蓹k 眉莽眉n.
脟ox az n蓹zar蓹t v蓹 say蓹sind蓹 t蓹nziml蓹nm蓹si, yeni ideyalar m眉nbit tapmaq
z蓹rfl蓹rin push torpaq 枚z imkanlar谋.
Ancaq bu azadl谋臒谋n, m眉蓹yy蓹n t蓹hl眉k蓹l蓹r d蓹 pusuya yatmak.
Siz cavab olacaq zaman Bilirsiniz olmaz 枚l眉m dreaded ping, x眉susi
normal sor臒u ping versiyas谋 olan b蓹zi axmaq mess q蓹d蓹r fikir
unsuspecting ev sahibliyi edir.
>> Bizim paketl蓹rin almaq yolu il蓹 ola bil蓹r peyk, telefon x蓹tl蓹ri, simsiz,
v蓹 ya h蓹tta trans-okyanus kabel.
Onlar h蓹mi艧蓹 s眉r蓹tli etmirl蓹r m眉mk眉n v蓹 ya q谋sa, mar艧rutlar谋.
Lakin onlar n蓹hay蓹t orada olacaq.
B蓹lk蓹 ki, b蓹z蓹n n蓹 var World Wide wait 莽a臒谋r谋b.
Amma h蓹r 艧ey r蓹van i艧 zaman Siz d眉nyan谋n alt ed蓹 bil蓹r
be艧 d蓹f蓹 a莽谋lan 眉z蓹rind蓹 - bir 艧apka, s枚z眉n v蓹
v蓹 d蓹y蓹ri b眉t眉n yerli z蓹ng, v蓹 ya daha az.
>> Bizim t蓹yinat sonuna yax谋n ba艧qa bir firewall tapa bil蓹rsiniz.
Kimi sizin perspektiv as谋l谋 olaraq veri paketi, firewall bir ola bil蓹r
t蓹hl眉k蓹sizlik qalas谋, v蓹 ya bir dreaded d眉艧m蓹n.
Bu, b眉t眉n sen hans谋 t蓹r蓹fd蓹n as谋l谋d谋r v蓹 hans谋 niyy蓹tl蓹ri var.
>> Bu firewall 眉莽眉n n蓹z蓹rd蓹 tutulmu艧dur yaln谋z paketl蓹r hal谋nda bildirin
枚z meyarlar谋na uy臒un g蓹l蓹n.
Bu firewall f蓹aliyy蓹t g枚st蓹rir port 80 v蓹 25.
Dig蓹r vasit蓹sil蓹 daxil olmaq 眉莽眉n b眉t眉n c蓹hdl蓹ri port i艧 眉莽眉n ba臒l谋d谋r.
>> Port 25 is蓹, po莽t paketl蓹ri 眉莽眉n istifad蓹 olunur port 80 眉莽眉n giri艧
internet paketl蓹ri web server 眉莽眉n.
Firewall Inside, paket var daha 蓹trafl谋 n眉mayi艧.
B蓹zi paketl蓹ri vasit蓹sil蓹 asanl谋qla onu , g枚mr眉kd蓹 r蓹smil蓹艧dirilm蓹yib is蓹 dig蓹r
yaln谋z bir az 艧眉bh蓹li baxmaq.
>> Bu firewall zabit asan deyil kimi fooled zaman bu ping v蓹
枚l眉m paket 枚z眉 maskalamaq 眉莽眉n 莽al谋艧谋r normal ping paket kimi.
>> G脺VENL陌K DUVARI: Next.
OK.
Gedin.
Bu OK.
Problem yoxdur.
Yax艧谋 bir g眉n var.
Burada olun.
Bye.
>> Dastan莽谋: bu paket Lucky 眉莽眉n bu g眉n蓹 q蓹d蓹r bunu etm蓹k 眉莽眉n kifay蓹t q蓹d蓹r ki,
s蓹yah蓹t dem蓹k olar ki, ba艧a 莽at谋b.
Bu, yaln谋z 眉莽眉n interface bir lineup var web server q蓹d蓹r al谋nacaq.
>> Hal-haz谋rda bir web server bir 莽ox 莽al谋艧t谋rabilirsiniz 艧eyl蓹r, bir mainframe ki, bir webcam 眉莽眉n,
Sizin stol眉st眉 komp眉ter.
V蓹 ya niy蓹 sizin soyuducu?
M眉vafiq qura艧d谋rma il蓹 siz tapa bil蓹rsiniz sizin 眉莽眉n makings var h蓹yata 蓹g蓹r
toyuq cacciatore v蓹 ya Siz al谋艧-veri艧 getm蓹k 眉莽眉n var.
Unutmay谋n, bu xalis s眉bh edir.
Dem蓹k olar ki, bir 艧ey m眉mk眉nd眉r.
>> Bir-bir, paketl蓹rin, al谋nan a莽谋ld谋 v蓹 unpacked.
Onlar ehtiva m蓹lumatlar -
ki, sizin deyil m蓹lumat 眉莽眉n -
web 眉莽眉n g枚nd蓹rilir server t蓹tbiqi.
>> Paket 枚z眉n蓹 t蓹krar haz谋r yenid蓹n istifad蓹 v蓹 dolu
bilgileri, m眉raci蓹t v蓹 geri, geri yolunda, g枚nd蓹rm蓹k
ke莽mi艧 firewall, y枚nlendirici v蓹 internet vasit蓹sil蓹, geri vasit蓹sil蓹
Sizin korporativ firewall v蓹 sizin interface, sizin t蓹min etm蓹k 眉莽眉n haz谋r
m蓹lumat web browser 陌stedi臒iniz -
ki, bu film.
>> 脰z s蓹yl蓹rini raz谋 v蓹 etibar daha yax艧谋 bir d眉nya, bizim etibarl谋 ild蓹
data paketl蓹rin daxil z枚vql蓹 off g蓹zm蓹k bilm蓹d蓹n bir g眉n q眉rub,
tam, onlar xidm蓹t 枚z ustalar谋.
陌ndi xo艧b蓹xt sona deyil?
>> HOPARL脰R 1: ki, sonra deyil, internet i艧l蓹ri nec蓹.
Problem set yeddi vasit蓹sil蓹 v蓹 siz daha yax艧谋 bu anlamaq v蓹 irad蓹
HTML, PHP, v蓹 daha 莽ox bir az m蓹lumat.
D蓹qiql蓹艧dirilm蓹si ki, haqq谋nda daha 莽ox C眉m蓹 h蓹yata ged蓹c蓹k.
V蓹 biz bazar ert蓹si g眉n眉 g枚r蓹c蓹ksiniz.