DAVID MALAN: B眉t眉n sa臒.
Bu CS50 edir.
Bu h蓹ft蓹 yeddi ba艧lan臒谋c.
Bel蓹 ki, bu g眉n, b蓹lk蓹 艧眉k眉r, Biz ke莽id ba艧lay谋r
a艧a臒谋 s蓹viyy蓹d蓹 C proqramla艧d谋rma d眉nya
y眉ks蓹k s蓹viyy蓹d蓹 web proqramla艧d谋rma d眉nya.
V蓹 ki, biz bir n蓹z蓹r laz谋md谋r internet i艧l蓹ri d蓹qiq nec蓹,
n蓹 bu ma艧谋nlar v蓹 bu 陌nternet 陌ndi il 眉莽眉n istifad蓹 etdik ki,
h蓹qiq蓹t蓹n do臒ru ba艧l谋q alt谋nda n蓹 nec蓹 ki, b眉t眉n daha yax艧谋 anla艧ma
nec蓹 Siz i艧l蓹yir, v蓹 Bu sizin 眉莽眉n i艧.
>> Sonuna do臒ru, niy蓹 biz bir etmirl蓹r TV 艧ou bir klip ilk baxmaq
Biz蓹 a莽谋lm谋艧 olacaq ki adlanan Numb3rs, internet i艧l蓹ri d蓹qiq nec蓹.
[Video playback]
-Bu Bir 32-bit IPP4 眉nvan var.
IP.
Bu internet var.
>> -脰z蓹l 艦蓹b蓹k蓹.
Bu Amita x眉susi 艧蓹b蓹k蓹 var.
Oh, o q蓹d蓹r g枚z蓹l.
>> -Oh, Charlie.
>> -Bu Bir g眉zg眉 IP 眉nvan谋 var.
O, biz蓹 izl蓹m蓹y蓹 imkan n蓹 o, real vaxt bunu edir.
[END video playback]
DAVID MALAN: Bel蓹 bir b眉t眉n var ki, TV 艧ou il蓹 s蓹hv var.
Bel蓹 ki, m蓹hz ayr谋 tease ed蓹k ilk bel蓹 艧ey biri
biz kesmek deyil bil蓹rsiniz 蓹g蓹r bax谋n onun 蓹traf谋nda a臒l谋m谋z.
Son 莽蓹r莽iv蓹sind蓹 bel蓹 ki, 艧ou film,
bu bir burada olan Bu ki, g枚r眉n眉r
B蓹zi hacker istifad蓹 n蓹 B蓹zi sistemi almaq 眉莽眉n.
>> Amma he莽.
Bu zoom 蓹g蓹r m蓹nb蓹 kodu olan
dil Obyektiv C adlan谋r olan iPhone apps, iPad apps, v蓹 Mac
OS apps yaz谋l谋r, Bu ki, g枚r眉rs眉n眉z
r蓹sm proqram谋 bir n枚v 眉莽眉n ki, bir d蓹yi艧蓹n kimi bir karanda艧 var.
>> Bel蓹 蓹lav蓹, siz bil蓹r Burada bu 眉nvan谋 fark etdik.
陌ndi, bu s蓹hvdir.
Bu, y蓹qin ki, q蓹sd蓹n se莽ilmi艧 etibars谋z 眉nvan谋 olma臒a bel蓹 ki,
h蓹qiq蓹t蓹n bir yerd蓹 s蓹b蓹b deyil Bir TV Viewer h蓹qiq蓹t蓹n s蓹f蓹rl蓹r.
Amma burada bu say谋, bir 艧ey bir 艧ey dot
bir 艧ey dot dot bir 艧ey var n蓹 眉mumiyy蓹tl蓹 IP 眉nvan kimi tan谋n谋r.
V蓹 bu, h蓹qiq蓹t蓹n bir yax艧谋 daha bu m枚vzuya segue
眉mumiyy蓹tl蓹, kimi tan谋nan IP, internet protokol.
Bel蓹likl蓹, siz 蓹n az谋 y蓹qin ki, var 蓹vv蓹l bu s枚z e艧itdim.
Lakin IP, v蓹 ya internet n蓹 Bu g眉n siz protokol anlamaq kimi?
Biz 眉莽眉n xahi艧 蓹g蓹r bahis var 蓹ll蓹ri show, 蓹n
y蓹qin ki, dediyim s枚zl蓹ri 蓹vv蓹l IP 眉nvan.
Bel蓹likl蓹, siz n蓹 dem蓹k idi?
>> Auditoriya: [I艧itilemez]?
DAVID MALAN: N蓹 olub?
Auditoriya: [I艧itilemez]?
DAVID MALAN: Bir daha.
Auditoriya: Komp眉ter 脺nvan.
DAVID MALAN: The Komp眉ter 眉nvan谋.
Bel蓹 ki, do臒ru deyil.
H蓹r 莽谋x谋r ki, internet komp眉ter,
v蓹 bu g眉n, h蓹r telefonu Sizin S谋rt cib v蓹 tablet,
bir IP 眉nvan谋, internet var protokol 眉nvan谋, olan
m眉蓹yy蓹n bir unikal 眉nvan谋 Bu b眉t眉n internet boyu.
陌ndi ki, a臒 bir az var D眉nya h蓹qiq蓹t蓹n var, 莽眉nki yalan
IP 眉nvanlar谋n谋 h蓹yata 莽al谋艧谋r.
>> Bel蓹likl蓹, biz istifad蓹 a莽谋lm谋艧 etdik 艦蓹xsi IP 眉nvanlar.
Amma bir an ki, daha 莽ox.
Amma bir IP 眉nvan谋 hesab ed蓹 bil蓹r Sizin po莽t xidm蓹ti k眉莽蓹 kimi
眉nvan谋.
Biz Maxwell n眉mun蓹 istifad蓹 etdik Dvorkin, CS bina, etm蓹mi艧d蓹n 蓹vv蓹l
33 Oxford Street Cambridge, K眉tl蓹vi, 02138, AB艦.
Ki, d眉nyada unikal 眉nvan谋.
>> Eynil蓹 komp眉ter yoxdur unikal 眉nvanlar谋 var.
Onlar yaln谋z ba艧 bir az f蓹rqlidir baxmaq
bir s谋ra bir s谋ra n枚qt蓹 n枚qt蓹 bir s谋ra bir s谋ra n枚qt蓹.
V蓹 h蓹r k蓹s, h蓹qiq蓹t蓹n, bilir n蓹 n枚mr蓹l蓹ri etibarl谋 s谋ra
bu hashes h蓹r 眉莽眉n?
B蓹li.
>> Auditoriya: 255 0?
DAVID MALAN: Exactly.
255 0.
V蓹 h蓹tta 蓹g蓹r bilmirdim ki, indi bir n蓹tic蓹 莽谋xarmaq
ne莽蓹 bit t蓹msil etm蓹k 眉莽眉n istifad蓹 olunur sonra bu 蓹d蓹d h蓹r?
S蓹kkiz y蓹qin 莽眉nki Siz arxalana bil蓹r 蓹n y眉ks蓹k
255 ki, 8-bit d蓹y蓹ri var.
Bel蓹 ki, c蓹mi bir IP 眉nvan谋 32-bit edir.
Bu q蓹d蓹r s眉r蓹tli forwarding riyazi ba臒lanmas谋,
ne莽蓹 m眉mk眉n IP 眉nvanlar sonra d眉nya var?
>> Bel蓹 ki, 8 plus 8 plus 8 var plus 8, bel蓹 ki, 32 bit var.
V蓹 biz h蓹mi艧蓹 bildirib ki, sonra 32 2 t蓹xmin蓹n edir?
OK.
M蓹n bu sah蓹 laz谋md谋r.
D枚rd milyard.
V蓹 biz h蓹ft蓹 ki, haqq谋nda s枚hb蓹t biz telefon kitab haqq谋nda s枚hb蓹t zaman s谋f谋r
pages crazy n枚mr蓹l蓹ri il蓹.
Amma bu sort var ki, IP m蓹hdud sayda 眉nvanlan谋r.
V蓹 baxmayaraq d枚rd milyard bir 莽ox kimi g枚r眉n蓹 bil蓹r,
biz insanlar olmu艧dur bir ne莽蓹 istehlak
Onlar谋n bizim server b眉t眉n v蓹 cihazlar谋 v蓹 s.
>> Bel蓹 ki, bu h蓹qiq蓹t蓹n bir problem olur.
陌ndi, bir olmal谋d谋r 莽al谋艧谋r n蓹 IP olan arxas谋nda sxemi.
M蓹s蓹l蓹n, bir 莽ox Harvard komp眉terl蓹r
ba艧lamaq unikal 眉nvanlar谋 Bu iki d蓹y蓹rl蓹rd蓹n biri il蓹.
M陌T, eyni, bir prefiks var.
V蓹 艧irk蓹tl蓹rinin v蓹 universitetl蓹rinin bir 莽ox 枚z unikal prefiks var.
V蓹 bizim ev 眉莽眉n biz蓹 sonra 蓹n 莽ox internet 蓹laq蓹l蓹ri v蓹 kimi,
b蓹zi prefiks ki, Comcast b枚l眉艧m蓹k v蓹 ya kimi kims蓹 malik olur.
Bu dem蓹k deyil ki, 蓹g蓹r , kampus 蓹n komp眉ter baxd谋
onlar y蓹qin ki, bir IP istiyorum bu kimi g枚r眉n眉r ki 眉nvan谋.
>> 陌ndi siz d蓹 b蓹z蓹n g枚r蓹 bil蓹rsiniz bir IP 眉nvan谋 bu kimi ba艧lay谋r.
茝slind蓹, siz h蓹r hans谋 bir b枚y眉y眉b evd蓹 internet il蓹,
v蓹 kifay蓹t q蓹d蓹r he莽 idi 蓹traf谋nda soxmaq texniki maraql谋
脰z komp眉ter parametrl蓹ri, y蓹qin ki, yerine
daha 莽ox kimi g枚r眉n眉r ki, bir 眉nvan谋 g枚rd眉m 10, v蓹 ya 172.6 il蓹 ba艧lad谋 ki, bu,
192,168 v蓹 ya onun bir variant v蓹 ya.
>> V蓹 yaln谋z d眉nyada o dem蓹kdir ki, 蓹d蓹d b眉t枚v bir d蓹st蓹 k蓹nara m眉蓹yy蓹n edilir
dem蓹kdir ki, x眉susi olmas谋 Siz ev onlar谋 istifad蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz
h蓹tta onlar谋 istifad蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz kampus v蓹 艧irk蓹t daxilind蓹,
ancaq onlar谋 istifad蓹 ed蓹 bilm蓹z b枚y眉k internet.
>> V蓹 bel蓹 ki, bu x眉susi IP h蓹ll olmu艧dur
蓹min edilm蓹si istiqam蓹tind蓹 蓹n az谋 bel蓹 b眉t眉n d眉nya narahatd谋r q蓹d蓹r,
biz bir 莽ox IP 眉nvanlar谋n谋 istifad蓹 edirik.
Amma 蓹n az谋, biz, bizim 枚z kampus, 莽ox IP kimi olduqca 莽ox var
ist蓹diyimiz kimi.
Amma kimin umurunda?
Bu b眉t眉n aktuall谋臒谋 n蓹dir internet faktiki istifad蓹 眉莽眉n nec蓹?
>> Yax艧谋, bir n蓹z蓹r ed蓹k b蓹lk蓹 burada sad蓹 bir 艧蓹kil.
H蓹m m蓹ni ed蓹k ekranda bu q蓹d蓹r.
V蓹 burada m蓹nim yaz谋 ba臒谋艧la.
Amma biz d眉艧眉nm蓹diyimiz kimi, 蓹g蓹r burada bu ki莽ik laptop olan
yerd蓹 kampus, Bu g眉n Wi-Fi var.
>> Yesteryear v蓹 蓹g蓹r Lakin do臒ru adapter tapmaq,
bir ethernet kabel ola bil蓹r olan eyni bildirin
Siz cihaz bir n枚v qo艧ulmaq.
V蓹 bu z蓹ng ed蓹 bil蓹rsiniz h蓹r hans谋 bir say谋.
Amma M蓹n ir蓹li getm蓹k v蓹 z蓹ng etm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m, 陌ndi, nec蓹 bir giri艧 n枚qt蓹si haqq谋nda?
>> Bel蓹 ki, bu m蓹nim laptop edir.
Bu m蓹nim AP, v蓹 ya giri艧 n枚qt蓹si, v蓹 bu, b蓹zi simsiz cihaz,
f蓹rqli olaraq olanlar Harvard b眉t眉n tavan 眉z蓹rind蓹 var
v蓹 kampus 蓹traf谋nda divarlar谋 yan谋b-s枚n蓹n i艧谋qlar var ki,
v蓹 n蓹 sizin noutbuk ki kabelsiz dan谋艧maq 眉莽眉n istifad蓹
艧蓹b蓹k蓹 qalan.
>> Bel蓹 ki, el蓹 bu laptop dan谋艧谋r divar 艧ey 眉莽眉n,
yemekhane, v蓹 ya ba艧qa yerd蓹.
陌ndi is蓹, giri艧 n枚qt蓹sidir kampus ba艧qa bir 艧ey ba臒l谋.
V蓹 y蓹qin ki, bir 艧ey var bir ke莽id kimi tan谋nan.
V蓹 onlar 莽ox maraql谋 baxmaq yaln谋z bu qutusu diaqramlardan daha.
>> Amma el蓹 ki, 艧ey bir ke莽id ba臒l谋d谋r.
V蓹 枚z n枚vb蓹sind蓹, birt蓹h蓹r ki, ke莽id ba臒l谋d谋r
y蓹qin ki, bir var ki, bir cihaz b枚y眉k bit, bir router 莽a臒谋r谋b.
V蓹 sonra, eyni zamanda, Harvard ba臒l谋d谋r
b眉t眉n internet olan Biz burada bu bulud kimi 莽蓹km蓹k laz谋md谋r
teller bir s谋ra vasit蓹sil蓹 v蓹 ya simsiz texnologiyas谋.
>> Bel蓹 aras谋nda add谋mlar bir 莽ox var M蓹n蓹 v蓹 d眉nyan谋n qalan.
V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, h蓹tta 蓹rzind蓹 Burada bu 艧蓹kil,
b蓹zi dig蓹r server var v蓹 ya xidm蓹tl蓹ri c蓹lb.
M蓹n yaln谋z 莽蓹km蓹k 眉莽眉n gedir蓹m Bu q蓹d蓹r m眉c蓹rr蓹d
yaln谋z biz var ki, Bizd蓹n 蓹vv蓹l acronyms.
>> Bir DHCP adlan谋r.
V蓹 ba艧qa bir, bir az daha Maraql谋d谋r, bu g眉n 眉莽眉n DNS adlan谋r.
Bel蓹 ki, bu el蓹 ki, server m蓹nim komp眉ter 眉莽眉n 蓹l莽atan h蓹m莽inin.
Bel蓹 ki, indi tease bildirin jargon ayr谋 bir bit.
Bel蓹 ki, giri艧 n枚qt蓹sidir yaln谋z bu simsiz cihaz
tez-tez antenalar谋 il蓹 h蓹qiq蓹t蓹n Bir kabelsiz dan谋艧aq.
Evd蓹, siz z蓹ng bil蓹r bu bir ev router.
Bu, Linksys, v蓹 ya Apple t蓹r蓹find蓹n edil蓹 bil蓹r D-Link, v蓹 ya 艧irk蓹tl蓹rin h蓹r hans谋 bir say谋 v蓹 ya.
O, 枚z n枚vb蓹sind蓹, ba臒l谋d谋r bir n枚v bir ke莽id.
V蓹 ya geri ev, Wi-Fi n蓹 cihaz v蓹 y蓹qin ki yerin蓹 ba臒l谋?
Siz y蓹qin ki, 莽眉nki B眉t眉n bu texnika.
B蓹li.
Ev蓹 kabel modem v蓹 ya DSL modem Siz Verizon, v蓹 ya Comcast var ki,
bu da艧谋y谋c谋lar谋n谋n v蓹 ya bir.
Bel蓹 ki, bu m眉r蓹kk蓹blik b眉t眉n hesab Bir universitet d蓹st蓹k v蓹 ya h蓹qiq蓹t蓹n
Comcast kimi bir i艧.
V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, stuff ki, ev var
bu t蓹r蓹find蓹 y蓹qin ki Hasar谋n plus b蓹lk蓹
Bu ev bir-bir route-- Bu kabel modem v蓹 ya DSL var
onlar t蓹min ed蓹 bil蓹r modeml蓹r.
>> Bel蓹 ki, bir ke莽id il蓹 bir cihaz bu data fi艧li b眉t眉n d蓹st蓹.
茝slind蓹, siz x蓹b蓹r Xat谋rladaq ki, 蓹g蓹r Hesabatda biz b枚y眉k ekranda ifa
bir ne莽蓹 h蓹ft蓹 蓹vv蓹l oldu臒u biz shell 艧ok s枚hb蓹t,
bu nec蓹 pis?
V蓹 bu var idi kabell蓹r foto艧蓹kill蓹r, v蓹 Be艧ta艧,
v蓹 texniki baxmaq 艧eyl蓹r?
O yaln谋z lal a莽arlar谋 idi ki, yaln谋z internet komp眉ter birl蓹艧dirir
Onlara daxil kabell蓹r sayede t蓹r蓹find蓹n.
>> Bel蓹 ki, b眉t眉n ke莽id edir.
陌ndi, bu cihazlar almaq az daha maraql谋.
DHCP.
Siz 蓹traf谋nda d眉rt眉lm蓹k varsa sizin komp眉ter evd蓹 v蓹 ya h蓹tta kampus,
Bu k谋saltma g枚rm眉艧蓹m bil蓹r.
H蓹r bir DHCP server n蓹 bilir?
Dynamic host konfiqurasiya protokolu?
艦ey deyil c眉r h蓹qiq蓹t蓹n yazmaq laz谋md谋r.
DHCP.
h蓹r k蓹s b眉t眉n?
B眉t眉n h眉quqlar.
Bel蓹 ki, hekay蓹 geri bildirin.
茝l burada hekay蓹 ya臒aca臒谋 茝g蓹r m蓹nim bir unikal 眉nvan谋 olan
D眉nyada, bir IP 眉nvan谋, oldu臒u gelir?
Yesteryear, zaman Siz kampus var
Siz, h蓹qiq蓹t蓹n, kims蓹 xahi艧 var idi Harvard, m蓹nim IP 眉nvan谋 n蓹 olmal谋d谋r.
V蓹 枚z眉n眉z ki Sizin komp眉ter yaz谋n.
Lakin son zamanlarda texnologiyalar谋 , dinamik imkan verir ki, m枚vcud
DHCP, sad蓹c蓹 zaman IP 眉nvan谋 almaq kabelsiz kampus plug
v蓹 ya m蓹ftil il蓹.
Bel蓹 ki, DHCP server yaln谋z bir server edir ki, komp眉ter unikal IP verir
眉nvan谋, bir q蓹d蓹r t蓹sad眉fi v蓹 ya bir alqoritm vasit蓹sil蓹.
Amma 蓹g蓹r geri edir蓹m bir ne莽蓹 h蓹ft蓹 v蓹 ya bir ne莽蓹 il,
ilk qeydiyyatdan zaman kampus komp眉ter,
Siz Harvard izah edildi, icaz蓹 m蓹n蓹 bir IP 眉nvan谋 verm蓹k.
陌ndi almaq 眉莽眉n ba艧lamaq DNS az daha maraql谋.
Domain ad谋 sistemi.
H蓹r k蓹s bir z蓹rb蓹 almaq ist蓹yir bu 艧ey burada n蓹?
>> Bir v蓹 ya daha 莽ox server ki, ki, bir olduqca sad蓹 tap艧谋r谋q yerin蓹
蓹h蓹miyy蓹tli c眉r.
B蓹li.
>> Auditoriya: [I艧itilemez] URL'leri 莽evirir.
DAVID MALAN: B蓹li.
Bu IP URL t蓹rc眉m蓹 眉nvanlar谋 v蓹 蓹ksin蓹.
Ki, b眉t眉n sonra, d眉艧眉n眉n Siz veb getm蓹k zaman,
Siz facebook.com kimi bir 艧ey yaz谋n, v蓹 ya google.com, v蓹 ya harvard.edu,
Siz 蓹lb蓹tt蓹 ki, 莽ap he莽 vaxt 莽ox g眉man ki, say谋sal bir IP 眉nvan谋.
>> V蓹 s蓹b蓹bi hesab ed蓹 bil蓹r.
Geri g眉n, h蓹tta 陌ndi m眉蓹yy蓹n d蓹r蓹c蓹d蓹,
Bir telefon zaman bir 艧irk蓹t z蓹ng,
Onlar, h蓹qiq蓹t蓹n, 枚zl蓹ri almaq 眉莽眉n a臒谋r c蓹hd h蓹qiq蓹t蓹n s枚zl蓹ri var ki, 800 n枚mr蓹si
bu, 1-800-toplamaq v蓹 ya bir 艧ey kimi ki, kimi yaddaqalan, bel蓹 ki,
insanlar n蓹yi yadda yoxdur C-O-L-L-E-C-T h蓹qiq蓹t蓹n geni艧l蓹ndirir.
Bel蓹likl蓹, biz bu g枚rd眉m Ke莽mi艧d蓹 Heuristic.
V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, n蓹 IP 眉nvanlar var v蓹 biz host adlar谋 z蓹ng ed蓹c蓹yik n蓹
v蓹 ya tam ixtisasl谋 domen adlar谋 bizim 眉莽眉n.
Bu 眉nvan serverl蓹r imkan verir s枚zl蓹ri 蓹v蓹zin蓹 n枚mr蓹l蓹r.
Bel蓹 ki, nec蓹 h蓹qiq蓹t蓹n biz n蓹 Bu d枚n眉艧眉m g枚r眉r眉k.
M蓹n ir蓹li getm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m v蓹 bir proqram a莽maq.
M蓹n ir蓹li getm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m v蓹 terminal p蓹nc蓹r蓹 a莽maq.
M蓹n ir蓹li getm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m v蓹 bir DNS server n蓹 siz蓹 g枚st蓹rir.
M蓹n ist蓹yirdim M蓹s蓹l蓹n, 蓹g蓹r g枚rm蓹k IP 眉nvan谋 Facebook n蓹,
M蓹n terminal谋ndan yaza bil蓹rsiniz bu kimi t蓹klif
v蓹 h蓹tta bunu ed蓹 bil蓹rsiniz Sizin cihaz daxilind蓹.
V蓹 axtar谋艧 facebook.com var.
>> M蓹n h蓹r 艧eyi bir d蓹st蓹 g枚r眉r眉k.
Bu ilk cavab Harvard DNS server--
M蓹n var ki, 艧蓹kil orada t蓹rtib. --that nin
m蓹n蓹 ki, Facebook IP 眉nvan, bu y蓹qin edir.
M蓹n蓹 ir蓹li getm蓹k v蓹 ki 173.252.120.16 sur蓹ti.
V蓹 m蓹nim Mac Chrome a莽maq bildirin.
V蓹 m蓹n蓹 http getm蓹k ed蓹k: // v蓹 paste ki, IP 眉nvan谋 v蓹 Enter d眉ym蓹sini bas谋n.
>> V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, M蓹n Facebook 枚z眉m眉 tapa bil蓹rsiniz.
Bel蓹 ki, el蓹 ki, d枚n眉艧眉m, h蓹qiq蓹t蓹n, oldu.
M蓹n bu n蓹 varsa, ed蓹k , www.google.com nslookup.
M蓹n cavab b眉t眉n d蓹st蓹 geri almaq.
V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, m眉xt蓹lif yollarla var 艧irk蓹tl蓹r bu h蓹yata ki.
B蓹z蓹n, onlar d眉nya dem蓹k onlar bir IP 眉nvan谋 var.
>> Amma bir IP 眉nvan谋 h蓹ll olur v蓹 ya bir ne莽蓹 server e艧lenen.
V蓹 ya Google halda, Onlar d眉nya dem蓹k,
biz IP 眉nvanlar b眉t眉n d蓹st蓹 var.
Sizin laptop dan谋艧maq xo艧 deyil Bu server h蓹r hans谋 bir 蓹laq蓹.
Bel蓹 ki, b眉t眉n gedir ba艧l谋q alt谋nda.
>> Siz yaz谋n zaman www.google.com daxil edin brauzerinizin, brauzerinizin,
v蓹, Mac sizin 蓹m蓹liyyat 莽evirm蓹k OS v蓹 ya Windows, ya Ubuntu Linux,
, n蓹 yax谋n DNS server xahi艧 Bu server faktiki 眉nvan谋.
Son cihaz 脟眉nki Bu 艧蓹kil, bir router,
Onun m蓹qs蓹di bir h蓹yat, mar艧rut m蓹lumat 眉莽眉n
mar艧rut bel蓹 dan谋艧maq paketl蓹rin, digital informasiya z蓹rfl蓹rin
olan zeroes v蓹 olanlar谋 olan m蓹n艧蓹li t蓹yinat g枚nd蓹r蓹n,
al谋c谋 眉莽眉n.
>> V蓹 bel蓹 bir router mar艧rutlar谋 stuff.
Bel蓹 ki, niy蓹 bu b眉t眉n m眉vafiq?
Yax艧谋, bir n蓹z蓹r salaq nec蓹 bu istifad蓹 oluna bil蓹r.
M蓹n burada var d眉艧眉n蓹k Rob Boden bir 艧蓹kil.
M蓹n ist蓹yir蓹m ki, g眉man Rob Boden bu 艧蓹kil g枚nd蓹rm蓹k
geri Dan daxil m眉hazir蓹 zal谋.
>> M蓹n bir komp眉ter am m蓹nim laptop, v蓹 Dan kimi
internet b蓹zi dig蓹r komp眉ter.
M蓹n bir paket g枚nd蓹rm蓹k ist蓹yir蓹m Onun m蓹nd蓹n m蓹lumat.
Bu sual, nec蓹 M蓹n yalvar谋r h蓹qiq蓹t蓹n mar艧rut ona bu paket.
Yax艧谋, insan bax谋m谋ndan, m蓹n dey蓹rdim ki, hey, siz Dan bu ke莽蓹 bil蓹r?
>> V蓹 sonra, bir d蓹st蓹 y蓹qin ki, geri ke莽蓹c蓹k
v蓹 ir蓹li geri v蓹 ir蓹li q蓹d蓹r n蓹tic蓹d蓹 Dan 眉z蓹rind蓹 onun yolu edir.
Amma bir az d蓹qiq var.
Computers y蓹qin ki, laz谋md谋r bir az daha metodiki ola bil蓹r.
Bel蓹 ki, y蓹qin ki, Dan bir IP 眉nvan谋 var.
Bel蓹 ki, m蓹n n蓹 etm蓹liy蓹m h蓹qiq蓹t蓹n m蓹n laz谋md谋r M蓹s蓹l蓹n, bo艧 bir z蓹rf almaq
bu kimi.
M蓹n bilmir蓹m n蓹 Dan IP 眉nvan谋.
>> M蓹n yaln谋z gedir蓹m Dan IP kimi 眉mumil蓹艧dirm蓹k.
M蓹n bu qoymaq gedir蓹m m蓹nim z蓹rfl蓹rin sah蓹sind蓹.
V蓹 eyni zamanda, m蓹n bir IP 眉nvan谋 var.
Bu g眉n n蓹 etm蓹z.
M蓹n yaln谋z dem蓹k gedir蓹m My Orada geri k眉nc眉nd蓹 IP.
V蓹 sonra, m蓹n ir蓹li getm蓹k v蓹 qoymaq gedir蓹m Bu z蓹rf daxilind蓹 bu 艧蓹kil.
>> V蓹 sonra, siz h蓹r ehtimalla, internet mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 kimi,
il蓹 枚nceden edilmi艧dir 眉mumiyy蓹tl蓹 ya b蓹z蓹n insanlar
avtomatla艧d谋r谋lm谋艧 alqoritml蓹ri il蓹 bilirik ki, Dan IP 眉nvan谋 il蓹 1 ba艧lay谋r,
bu yolla getm蓹lidir.
Dan IP 眉nvan谋 il蓹 ba艧lay谋r 2, bu yolla getm蓹lidir.
B蓹lk蓹 3 yol gedir.
B蓹lk蓹 bir 4 yol gedir.
V蓹 h蓹dsiz bir az var.
Basit莽e lakin 眉mumi fikir var.
Bu routers-- h蓹r v蓹 g眉c kimi bir 莽ox m蓹n蓹 v蓹 Dan aras谋nda 30 kimi.
tablo bir n枚v --have onlar谋n yadda艧 daxilind蓹,
bir veril蓹nl蓹r bazas谋 masa, yaln谋z deyir ki, Bu kimi g枚r眉n眉r ki, IP 眉nvan,
Bu yol gedir.
G枚r眉n眉r ki, bir IP 眉nvan谋 bu kimi yol gedir.
V蓹 edir n蓹 var kifay蓹t q蓹d蓹r sad蓹 q蓹rarlar.
>> Amma bu mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 ki, 莽谋x谋r potensial daha 莽ox bir 艧ey.
Onlar komp眉ter imkan verir z蓹man蓹t 莽atd谋r谋lmas谋, 蓹n az谋
y眉ks蓹k ehtimal谋 il蓹.
Bel蓹 ki, 莽ox, h蓹tta 蓹g蓹r, e艧itmi艧蓹m bil蓹r Siz olduqca qay臒谋 v蓹 ya merak he莽 etdik
n蓹, siz e艧itmi艧蓹m bil蓹r bu abbreviaturad谋r il蓹 bir 艧ey.
Nin 眉莽眉n burada geri ed蓹k Yaln谋z bir an v蓹 bu qoparmaq.
>> TCP, Transmissiya N蓹zar蓹t Protokolu.
Yaln谋z bir texniki yolu ba艧qa texnologiya izah
ki, internet istifad蓹 edir.
Bel蓹 IP, internet protokol m眉raci蓹t 眉莽眉n istifad蓹 olunur.
B蓹zi standart ki, d眉nya, bildirib ki, il蓹 g蓹ldi
Siz Dan 眉莽眉n bir IP 眉nvan谋 bura qoymaq v蓹 枚z眉n眉z 眉莽眉n burada bir IP 眉nvan谋,
v蓹 sonra b蓹zi qoymaq bir z蓹rfd蓹 m蓹lumat.
>> Amma TCP ba艧qa bir texnologiya, IP il蓹 birlikd蓹 istifad蓹.
V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, siz var 蓹g蓹r he莽 蓹vv蓹l bu abbreviatura g枚r眉ld眉,
Siz y蓹qin ki, g枚rd眉m TCP IP do臒ramaq yaln谋z
insanlar onlara birlikd蓹 istifad蓹 edirl蓹r dem蓹kdir.
Yax艧谋, TCP n枚v眉 Bu imkan verir, 莽眉nki s蓹rin
Siz ehtimal谋n谋 art谋rmaq 眉莽眉n m蓹lumat h蓹qiq蓹t蓹n ki,
M蓹n蓹 Dan almaq 眉莽眉n gedir.
>> 茝slind蓹, internet bir crazy yerdir.
He莽 bir z蓹man蓹t yoxdur ki, M蓹n data bu 艧蓹kild蓹 g枚nd蓹rm蓹k 蓹g蓹r
getm蓹k 眉莽眉n gedir ki, yol 蓹traf谋nda n枚vb蓹ti d蓹f蓹.
Bu yol v蓹 ya yol getm蓹k bil蓹r.
Aras谋nda 蓹n q谋sa m蓹saf蓹 iki xal m眉tl蓹q deyil
d眉z v蓹 ya eyni x蓹tt.
>> Siz Bundan 蓹lav蓹, b蓹zi u艧aqlar s蓹hvl蓹r ed蓹 bil蓹r
v蓹 ya 莽ox il蓹 overwhelmed almaq 莽ox z蓹rfl蓹rin yol g蓹lir.
Bel蓹 ki, yaln谋z gedir imtina v蓹 s枚z眉n
bu b蓹zi d眉艧m蓹k m蓹rt蓹b蓹sind蓹 z蓹rfl蓹rin.
V蓹 eyni 艧蓹kild蓹 data ola bil蓹r mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 internet d眉艧d眉.
Bel蓹 ki, azaltmaq 眉莽眉n Bu bahis, m蓹n gedir蓹m
m蓹nim ki莽ik t蓹hl眉k蓹sizlik almaq burada qay莽谋 v蓹 Rob k蓹sdi
daxil nin, d枚rd dey蓹k 蓹d蓹d d枚rd seqmentl蓹ri.
>> V蓹 indi m蓹n ir蓹li getm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m v蓹 m蓹lumat daha bir par莽a qoymaq
Bu z蓹rf 眉zr蓹.
M蓹n 4 kimi bir 艧ey, 1 dem蓹k gedir蓹m.
Bel蓹 ki, indi, m蓹nim son z蓹rf, at 蓹n az谋 ilk bu kimi g枚r眉n眉r.
M蓹n ir蓹li getm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m v蓹 burada bu qoydu.
V蓹 vaxt xatirin蓹, m蓹n gedir蓹m eyni 4 2 kimi ba艧qalar谋 etiket,
4 3, 4, 4.
>> Yen蓹 d蓹 Dan IP 眉nvan谋 il蓹 bu v蓹 IP 眉nvan谋 il蓹 枚n
arxa sol, lakin m蓹n yaln谋z h蓹l蓹 onlara g枚nd蓹rm蓹k bilm蓹z.
Bu 莽谋x谋r, 莽眉nki internet ki,
server 莽ox 艧eyl蓹r ed蓹 bil蓹rsiniz.
茝slind蓹, biz b眉t眉n web istifad蓹 ed蓹 bil蓹r bir q蓹d蓹r, d眉nyada web,
http: // n蓹.
Amma dig蓹r var internet xidm蓹tl蓹ri.
B蓹zi dig蓹r xidm蓹tl蓹r sort var istifad蓹莽i, istehlak莽谋 dostu xidm蓹tl蓹ri
ba艧qa a臒la ki, yaz bir web browser tipli proqram?
Auditoriya: Email.
DAVID MALAN: Email.
OK.
Yax艧谋.
Ba艧qa bir n蓹dir?
Auditoriya: Chat.
DAVID MALAN: Bel蓹 olub, s枚hb蓹t Bu Skype, ya Gchat, v蓹 ya bir 艧ey var
kimi.
>> Auditoriya: Anbar xidm蓹ti.
DAVID MALAN: Bel蓹 ki, bir n枚v storage xidm蓹t, 蓹lb蓹tt蓹.
Dropbox kimi bir 艧ey, v蓹 ya Box, v蓹 ya kimi.
Bel蓹 ki, m眉xt蓹lif var internet xidm蓹tl蓹ri.
V蓹 bu ki, Dan 莽谋x谋r O, h蓹qiq蓹t蓹n bir komp眉ter varsa,
h蓹sr olunacaq yoxdur h蓹yat谋nda bir 艧ey.
O, h蓹qiq蓹t蓹n, 莽ox 艧eyl蓹r ed蓹 bil蓹rsiniz.
V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, o, bir e-po莽t server ola bil蓹r.
O, bir web server ola bil蓹r.
O chat server ola bil蓹r.
>> Amma ki, g枚r眉n眉r Dan bilm蓹k laz谋md谋r ki,
蓹vv蓹lc蓹d蓹n n蓹 var bu mesajlar谋n m蓹zmunu.
Bu m蓹n onu g枚nd蓹rilm蓹si al谋ram bir web s蓹hif蓹 m谋?
M蓹n ona g枚nd蓹rilm蓹si al谋ram bir e-po莽t?
Bir ani edir Mesaj M蓹n onu g枚nd蓹rilm蓹si al谋ram?
Bel蓹likl蓹, biz daha bir par莽a laz谋md谋r Bu z蓹rfd蓹 haqq谋nda m蓹lumat
ki Dan, o Bu z蓹rf al谋r,
proqram ke莽irm蓹k 眉莽眉n istifad蓹 etm蓹k n蓹 bilir.
>> Bir browser edir?
Bu Google?
Bu Skype m谋?
V蓹 ya Outlook v蓹 ya b蓹zi c蓹mi dig蓹r proqram?
Bel蓹 ki, il蓹 TCP g蓹lir yaln谋z bir insan konvensiya.
D眉nya ne莽蓹 il q蓹rar 蓹vv蓹l unikal integers birl蓹艧m蓹k
蓹n m蓹艧hur xidm蓹tl蓹ri.
>> Bir adl谋 File Transfer Protocol, FTP, bu olsa bir az art谋q tarixli.
Amma onun unikal identifikatoru 21.
Giden e-po莽t SMTP, unikal identifikator yaln谋z 莽眉nki 25.
DNS, 艧ey biz 蓹vv蓹ll蓹r haqq谋nda s枚hb蓹t onun sorgular 眉莽眉n say谋 53 istifad蓹 edir.
IP n蓹 kimi google.com 眉nvan谋?
>> V蓹 indi, daha tan谋艧 bir n枚qt蓹d蓹 yerd蓹 ola bil蓹r
b蓹lk蓹 say谋 80 v蓹 443 g枚r眉ld眉.
H蓹min unikal HTTP 眉莽眉n tan谋mlay谋c谋lar谋,
hans谋 dili biz tezlikl蓹 istifad蓹 bax laz谋md谋r
web trafik aras谋nda 眉莽眉n brauzerl蓹rd蓹 v蓹 server.
V蓹 443 眉莽眉n onlar谋n t蓹hl眉k蓹siz versiyas谋.
>> Bel蓹 ki, son bir detal Ben M蓹nim z蓹rfd蓹 qoymaq niyy蓹tind蓹dir
m蓹n ged蓹n deyil蓹m ki, yaln谋z Dan IP bu g枚nd蓹rm蓹k.
M蓹n dem蓹k g枚nd蓹rm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m : 80, m蓹n g枚nd蓹rm蓹k 眉莽眉n 莽al谋艧谋ram n蓹 varsa
ona bir web s蓹hif蓹, bir web s蓹hif蓹 ki, Rob Boden 艧蓹kil var.
M蓹n eyni gedir蓹m dig蓹r z蓹rfl蓹rin 艧ey.
>> V蓹 sonra n蓹hay蓹t, m蓹n d眉艧m蓹k gedir蓹m yax谋n router bu off,
ki, etiraf router m眉tl蓹q deyil bil蓹r
eyni yolu h蓹r vaxt.
茝slind蓹, m蓹n ola bil蓹r ilk paket bu 艧蓹kild蓹 gedir.
陌kinci paket yol getm蓹k bil蓹r.
脺莽眉nc眉 mar艧rutla艧d谋rma ba艧lamaq packet--.
burada getm蓹k --might.
V蓹 theory-- onu saxlamaq olmaz.
Bu paket n蓹z蓹riyy蓹si, b眉t眉n d枚rd n蓹tic蓹d蓹 mar艧rut yol olmal谋d谋r
Lakin s蓹m蓹r蓹li v蓹 ya s蓹m蓹r蓹siz, geri b眉t眉n yol.
>> Olan n枚qt蓹, Dan, sonra da q蓹bz, onlar谋 reassemble bil蓹r
l蓹tif蓹 on-- 蓹sas谋nda, biz b眉t眉n n蓹 n蓹tic蓹si burada bilm蓹k
olacaq.
Dan Rob bir 艧蓹kil olacaq.
Amma bu nec蓹 i艧l蓹diyini g枚rm蓹k ed蓹k.
Yax艧谋, 莽ox, Dan olacaq Rob bir 艧蓹kil hiss蓹si almaq.
脟ox yax艧谋.
H蓹r k蓹s bu g眉n i艧tirak edir.
B眉t眉n h眉quqlar.
Dan Bu almaq ba艧lay谋r kimi bel蓹 paket,-nin bir sual soru艧aq.
N蓹 biri t蓹nb蓹l olur, 蓹g蓹r, y眉kl蓹nmir, z蓹r蓹rli, v蓹 ya yaln谋z powered
off v蓹 bir v蓹 ya daha 莽ox paketi Dan etmir?
>> Mahn谋lar谋 Dan etm蓹di bilm蓹k gedir D枚rd seqmentl蓹rind蓹n biri almaq
M蓹n onu g枚nd蓹rdi?
Yaln谋z daxil蓹n, biz n蓹 ed蓹 bil蓹r?
B蓹li?
>> Auditoriya: [i艧itilemez].
DAVID MALAN: Exactly.
M蓹n var 脟眉nki benzersiz onlar谋 sayl谋, M蓹n m眉蓹yy蓹n n蓹 莽ox seqmentl蓹ri
olmal谋d谋r, o n蓹tic蓹 莽谋xarmaq olar olan 蓹g蓹r varsa, seqmentl蓹rin
o, h蓹qiq蓹t蓹n itkin oldu.
V蓹 TCP komp眉ter deyir n蓹, komp眉ter varsa, Mac OS,
v蓹 Windows, v蓹 Linux d蓹st蓹k v蓹 onlar hans谋 TCP, anlamaq
TCP s蓹n蓹dl蓹rin mahiyy蓹tc蓹 Dan m蓹n蓹 deyir ki,
bir mesaj geri, hey, Davud M蓹n 4 paket say谋 1 itkin al谋ram
3 4, bu hans谋.
>> V蓹 sonra, m蓹nim i艧 almaq Rob bir 艧蓹kil,
Biz sonra bu g眉n 眉莽眉n 茝lav蓹l蓹r olan siz bir almaq ist蓹yirsinizs蓹,
v蓹 sonra m蓹n ki, seqment yeniden bil蓹r Rob b眉t眉n yol geri.
>> Bel蓹 ki, kimi sad蓹 Bu mexanizm ki,
n蓹 dem蓹k olar ki, h蓹r zaman ba艧 olunur Siz internet bir 艧ey
x眉susil蓹 bu 眉莽眉n xidm蓹tl蓹rin 蓹n m蓹艧hur.
Dig蓹r protokol var, TCP ba艧qa texnologiyalar
ki, f蓹rqli bir az 莽al谋艧谋r.
Amma xidm蓹tl蓹ri 莽ox biz ad蓹t蓹n Bu protokollar etibar, h蓹qiq蓹t蓹n, istifad蓹.
>> Bel蓹 Dan, siz almaq idi geri tam 艧蓹kil?
B蓹li.
Biz geri Rob reassembled.
Mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 眉莽眉n 莽ox t蓹艧蓹kk眉r edirik.
M蓹n, h蓹qiq蓹t蓹n, ist蓹yir蓹m, d眉艧眉n蓹k m蓹n蓹 aras谋nda y枚nlendirici g枚rm蓹k
v蓹 M陌T, 莽ox kimi u艧aqlar idi M蓹n蓹 v蓹 Dan aras谋nda mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋.
>> Yax艧谋 deyil, nslookup 莽ox ad谋 server axtar谋艧 眉莽眉n,
M蓹n 蓹v蓹zin蓹 iz mar艧rutu yaz谋n bil蓹r h蓹qiq蓹t蓹n deyir n蓹 gedir.
V蓹 m蓹n gedir蓹m v蓹 tire 1 sakit rejimi.
Bu command line arqument yaln谋z deyir ki, bu c蓹hd edin
bir v蓹 ne莽蓹 d蓹f蓹.
>> V蓹 indi m蓹n www.mit.edu yaz谋n gedir蓹m.
陌ndi 莽谋x谋艧 edir kifay蓹t q蓹d蓹r s眉r蓹tli v蓹 sirli.
Amma bu bar蓹d蓹 s蓹liq蓹li n蓹 Bu sat谋r ki, h蓹r biri
mahiyy蓹tc蓹 t蓹msil bu auditoriyada t蓹l蓹b蓹
M蓹n蓹 v蓹 M陌T aras谋nda yol olsayd谋.
Siz burada g枚rm蓹k n蓹, ilk deyil, M蓹n yazd谋臒谋n谋z domen ad谋,
v蓹 ya tam ixtisasl谋 domen d眉zg眉n deyil蓹n kimi ad谋.
>> Bu y蓹qin edir Www.mit.edu IP 眉nvan谋.
M蓹nim komp眉ter m蓹nim 眉莽眉n ki, fiqurlu.
Burada bir s枚z biz yaln谋z olacaq ki,
30 mayaotu 蓹rzind蓹 M陌T 莽atmaq 眉莽眉n c蓹hd.
Daha 莽ox ola M蓹n蓹 v蓹 Dan aras谋nda 30 t蓹l蓹b蓹l蓹r.
陌ndi, bu sat谋r sanki bir router t蓹msil
M蓹n蓹 v蓹 Dan aras谋nda, s枚z眉n siz u艧aqlar biri.
>> V蓹 bu bir g枚r眉nm眉r bir ad谋, bir domen ad谋 var.
Bu, sad蓹c蓹 bir IP var.
V蓹 yaln谋z 0,662 ms etdi ilk router m蓹nd蓹n almaq 眉莽眉n.
N枚vb蓹ti bir deyil 莽ox uzaq.
Bu, yaln谋z bir etdi millisecond orada almaq 眉莽眉n.
陌ndi, t蓹艧蓹kk眉rl蓹, h蓹r 艧eyi bir az daha istifad蓹莽i dostu almaq
adlar谋 il蓹 sirli edir ki, lakin bir az daha izah.
>> Bu y蓹qin bir router Harvard 艧蓹b蓹k蓹sinin 蓹sas, yer
yaln谋z insanlar izah 莽眉nki Bu, Elm M蓹rk蓹zind蓹, SC.
V蓹 GW 眉莽眉n yaln谋z stenoqrafiya notation edir router 眉莽眉n sinonimi olan Gateway.
Bel蓹 ki, bu, b蓹zi sistemi y枚netici 眉styaz谋 yol
server bir adland谋rma Elm M蓹rk蓹zind蓹.
>> Bu vaxt ki, server y蓹qin deyil kabel bir n枚v il蓹 ba臒l谋
l蓹q蓹bli ki, ba艧qa router S蓹rh蓹d Gateway bir dash
bu n枚mr蓹l蓹ri dem蓹k n蓹 bir 艧ey.
V蓹 sonra, y蓹qin, Harvard 蓹laq蓹si vard谋r
ba艧qa millisecond var 眉z 艧ey
艧imal k蓹si艧m蓹sind蓹 adl谋 olan 眉mumi imtahanedici n枚qt蓹sidir
Harvard kimi b枚y眉k yerl蓹ri aras谋nda harada kabel 莽ox gedir
v蓹 qar艧谋l谋ql谋 imkan verir m眉xt蓹lif 艧蓹xsl蓹r aras谋nda.
>> T蓹蓹ss眉f ki, alt谋 add谋m cari ad谋 yoxdur.
V蓹 yeddi maraql谋 olur add谋m.
M蓹n bu 莽ox dem蓹k n蓹 he莽 bir fikrim yoxdur.
Amma NY m蓹n蓹 s谋莽ramaq deyil.
V蓹 y蓹qin ki, n蓹 m蓹naya g蓹lir?
Bu da texniki deyil.
Just New York.
Bel蓹 ki, h蓹qiq蓹t蓹n, n蓹 眉mumi insan var konqres z蓹man蓹t deyil
lakin 眉mumi konvensiya ad谋 mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 眉莽眉n 艧蓹h蓹r v蓹 ya hava liman谋nda t蓹bi蓹ti
Onlar yax谋n ist蓹yirik ki kodu.
>> B蓹zi ehtimal谋 il蓹, bel蓹 ki, Bu router say谋 yeddi
New York, h蓹qiq蓹t蓹n, y蓹qin ki.
Bu do臒rulamak 眉莽眉n g枚r眉n眉r ki, ehtimal var, 莽眉nki
alt谋 ms 蓹v蓹zin蓹 yaln谋z bir v蓹 ya kampus burada bir 艧ey.
Amma indi, n蓹z蓹r蓹 almaq sa臒 Avtobus v蓹 ya etajer haqq谋nda,
Bu d枚rd, be艧, alt谋 saat bil蓹r Burada New York bir insan olsun.
>> M蓹lumatlar谋n bir par莽a almaq 眉莽眉n, yaln谋z alt谋 ms edir
蓹g蓹r Dan m蓹n蓹 bir paket almaq 眉莽眉n o, Nyu-York b眉t眉n yol idi.
Sonra n蓹hay蓹t, bu y蓹qin deyil www.mit.edu 眉莽眉n faktiki domen ad谋.
Onlar y蓹qin var Onlar谋n web server k蓹nar
dem蓹kdir Akamai adl谋 艧irk蓹t Dig蓹r 艧irk蓹t 枚z serverl蓹r 莽al谋艧谋r.
Biz g枚rd眉kd蓹 ki, var var ki, q蓹rib蓹 bir 艧ey.
>> Yax艧谋, bu bir daha bunu ed蓹k.
Nin ir蓹li getm蓹k v蓹 bir iz yoxdur bizim dostumuz Professor Nick mar艧rutu
Bir olan Stanford Parlante server nifty.stanfor.edu 莽a臒谋r谋b.
Daxil edin.
陌ndi, biz y蓹qin ki, g枚r蓹c蓹ksiniz bir az uzun yol
ki, bir ne莽蓹 艧蓹h蓹rl蓹rind蓹 ke莽ir.
Bel蓹 ki, burada bu nameless Burada Harvard server.
Biz, Harvard 蓹sas etdiyiniz Harvard s蓹rh蓹d qap谋s谋
艧imal ayr谋c谋nda, yerd蓹 bu.
V蓹 indi, bu 蓹ld蓹 az daha maraql谋.
M蓹n router t蓹xmin edir蓹m say谋 s蓹kkiz n蓹 艧蓹h蓹rimizd蓹 d蓹 var?
Auditoriya: [S茝SL茝R陌 INTERPOSING]
DAVID MALAN: Chicago y蓹qin ki, 蓹sas蓹n Bu, burada bu 艧ey 蓹saslan谋r.
V蓹 indi biz, b蓹lk蓹 Salt Lake City var b蓹lk蓹 Los Angeles, burada v蓹 sonra LAX,
yep, bu y蓹qin ki, LA alt edir.
N蓹hay蓹t, o gedir C蓹nubi Kaliforniya
艦imali California b眉t眉n yol Stanford Palo Alto oldu臒u 眉莽眉n.
Bel蓹 ki, olduqca s蓹rin.
V蓹 g蓹l蓹c蓹k bu bir add谋m olsun.
Bu y蓹qin ki siz 82 ms almaq
Siz 蓹g蓹r Dan bir mesaj g枚nd蓹rm蓹k 眉莽眉n California 蓹v蓹zin蓹 Nyu-York.
Bir 艧ey ed蓹k iz mar艧rutlar谋 kimi, bir
脺莽眉n www.cnn.co.jp c蓹hd CNN-nin veb Yapon versiyas谋.
陌ndi, biz h蓹l蓹 ist蓹yirik Boston bu anda g枚r眉n眉r.
>> Bir ne莽蓹 server alt谋 s蓹kkiz cavab vermir
onlar bir az 艧蓹xsi olan edirik, 莽眉nki.
Amma n蓹hay蓹t, var g枚r眉n眉r maraql谋 bir 艧ey aras谋nda gedir,
Dey蓹k, yeddi v蓹 doqquz add谋m bildirin.
N蓹 y蓹qin aras谋nda yeddi v蓹 doqquz, v蓹 蓹lb蓹tt蓹 ki,
yeddi v蓹 add谋m 17 aras谋nda?
B枚y眉k jump var zaman m蓹bl蓹臒ind蓹
Bu data bir getm蓹k 眉莽眉n alaraq Bu mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 Bu mayaotu bir
ba艧qa.
>> Bel蓹 ki, bahis haradasa var burada y蓹qin ki, var,
x眉susil蓹 burada, y蓹qin ki, var su 莽ox b枚y眉k b蓹d蓹n ki,
bir trans Pacific ya trans var H蓹qiq蓹t蓹n t蓹l蓹b edir ki, Atlantic kabel
m蓹lumatlar谋n 眉莽眉n daha 莽ox vaxt bir bax谋mdan almaq.
Ancaq yen蓹 d蓹, saat t蓹s蓹vv眉r Yaponiya 眉莽眉n fly ed蓹c蓹k.
Burada, 200 ms, boom, mesaj h蓹qiq蓹t蓹n var.
Bel蓹likl蓹, siz il蓹 蓹traf谋nda oynaya bil蓹r Bu cihaz v蓹 ya h蓹tta
Windows v蓹 ya Mac OS q蓹d蓹r m眉xt蓹lif 蓹mrl蓹ri.
B蓹z蓹n, bu ulduz olacaq, sat谋r alt谋 v蓹 s蓹kkiz kimi olan
yaln谋z mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 dem蓹kdir deyil yap谋land谋r谋lm谋艧
bir cavab verm蓹k 眉莽眉n gizlilik xatirin蓹.
Amma 眉mumiyy蓹tl蓹, bu texnika , 蓹slind蓹, i艧 olard谋.
>> Bel蓹 莽谋x谋r ki, 莽ox dig蓹r var al蓹tl蓹ri lurking 艧ir蓹li m蓹lumat
h蓹r g眉n veril蓹n 眉莽眉n almaq.
Bel蓹 ki, m蓹s蓹l蓹n, siz almaq 蓹g蓹r bir e-po莽t, s蓹mimi siz b蓹zi kimi
sual yax谋nlarda ola bil蓹r m蓹n艧蓹yi, he莽 vaxt var 蓹g蓹r
Gmail interface baxd谋 olsun, 蓹vv蓹l
Kollec interface 眉莽眉n v蓹 ya 艧蓹xsi bir,
Siz g枚r蓹 bil蓹rsiniz sizin bu kimi axtar谋r inbox.
>> V蓹 蓹slind蓹, bu e-po莽t M蓹n malan@harvard.edu g枚nd蓹rdi,
jharvard@cs50.harvard.edu 眉莽眉n bu s蓹h蓹r yaln谋z
m蓹n bir ekran bil蓹r.
Amma bu b眉t眉n 莽谋x谋r Gmail bu d蓹f蓹,
ki, az 眉莽bucaq var sa臒 眉st do臒ru
orada Harvard yal yan谋nda 蓹g蓹r Siz Show Original vurun bas谋n.
Siz bunu 蓹g蓹r, siz h蓹qiq蓹t蓹n g枚rm蓹k laz谋md谋r 莽ox ezoterik informasiya bir d蓹st蓹
zaman damgalar谋, v蓹 IP kimi 眉nvanlar谋 v蓹 domen adlar谋.
>> Amma q谋sa, g枚r蓹c蓹ksiniz ki, b眉t眉n bu vaxt var ki, m枚vzular
h蓹r hit Siz g枚nd蓹rm蓹k v蓹 q蓹bul e-po莽t.
V蓹 bu adam bil蓹r bu m枚vzular var komp眉ter alim v蓹 ya ba艧qa istifad蓹,
h蓹qiq蓹t蓹n 莽谋xarmaq 眉莽眉n b蓹zi ehtimal harada
v蓹 kim蓹 bir e-po莽t 蓹slind蓹 g蓹ldi.
>> 茝slind蓹, biz dan谋艧maq laz谋md谋r nec蓹 e-po莽t haqq谋nda sonra h蓹ft蓹
枚z眉 generated bil蓹r program hans谋
莽ox yax艧谋 bir 艧ey bir web 眉莽眉n ki, istifad蓹莽il蓹r e-po莽t g枚nd蓹rm蓹k ist蓹yir.
Amma biz nec蓹 m蓹nas谋z, 莽ox, g枚r蓹c蓹ksiniz Bu kims蓹 e-po莽t yaratma臒a edir
ba艧qas谋na, h蓹qiq蓹t蓹n, sizin halda ba艧l谋qlar谋n谋 yoxlamaq 眉莽眉n nec蓹.
V蓹 h蓹tta itirm蓹k deyil proposition bu g眉n.
>> Bildirib ki, il蓹 Bel蓹 ki, t蓹k qat q蓹d蓹r ged蓹k.
Biz IP il蓹 ba艧layan bizim 眉莽眉n paket m眉raci蓹t
onlara unikal 眉nvanlar谋n谋 verir.
Ki, q谋sa TCP, 蓹n az谋 莽atd谋r谋lmas谋 v蓹 ya z蓹man蓹t
t蓹r蓹find蓹n onlar谋n ehtimal谋n谋 art谋r谋r seqmentl蓹ri, 1 v蓹 ya 4 kimi 艧eyl蓹r 蓹lav蓹,
4 2, 4 3, v蓹 4 4.
>> 陌ndi, 眉st qat imkan ba艧qa protokol.
B眉t眉n bunlar var protokollar谋, komp眉ter konvensiyalar
dikt蓹 nec蓹 iki komp眉ter bir-birin蓹 dan谋艧maq.
HTTP, n蓹hay蓹t bu g眉n, Hiperm蓹tn 脰t眉rm蓹 Protokolu.
Bu protokol ki, web browser
web server dan谋艧ark蓹n istifad蓹 edin.
>> Bel蓹likl蓹, siz kimi bir brauzer qoparmaq zaman Chrome, v蓹 ya IE, Firefox v蓹 ya, v蓹 ya Safari,
v蓹 ya h蓹r hans谋, siz bir 艧ey yaz谋n kimi facebook.com v蓹 Enter
yaln谋z ilk komp眉ter yoxdur n蓹 daxil facebook.com t蓹rc眉m蓹?
Bir IP 眉nvan谋.
O sonra bir g枚nd蓹rir converts-- ki, IP 眉nvan谋 dey蓹r蓹k mesaj,
M蓹n蓹 bu g眉n ana verm蓹k verm蓹k v蓹 ya M蓹n蓹 Facebook giri艧 ekran.
>> 茝g蓹r siz art谋q daxil edirsinizs蓹 v蓹 ya verm蓹k m蓹nim qrafiki default g枚r眉n眉艧眉.
Bel蓹 ki, HTTP deyir.
V蓹 daha 莽ox colloquially, bir web am 蓹g蓹r server v蓹 sizin ad谋 n蓹 are--,
yenid蓹n?
>> Auditoriya: Margot.
>> DAVID MALAN: Margot bir web server, v蓹 m蓹n bir web browser deyil蓹m
v蓹 m蓹n sad蓹c蓹 m蓹nim geri almaq ist蓹yir蓹m Margot olan qrafiki, margot.com,
M蓹n David Ben, hello, dem蓹k olard谋.
>> Auditoriya: Hi, M蓹n Margot edir蓹m.
>> DAVID MALAN: V蓹 sonra cavab ver蓹c蓹yini M蓹n蓹 蓹lav蓹 m蓹lumat.
Bel蓹likl蓹, biz bu axmaq insan var misal 眉莽眉n konvensiya t蓹艧蓹kk眉r edir蓹m.
bir-birinin 蓹ll蓹ri silk蓹l蓹m蓹k --of.
V蓹 komp眉ter h蓹min fikir var bir browser kimi bir m眉艧t蓹ri,
bir 艧ey 眉莽眉n bir server xahi艧 onun ad谋ndan.
>> V蓹 burada, m蓹s蓹l蓹n, bir 艧蓹kil var.
Sol komp眉ter laptop, masa 眉st眉, n蓹, v蓹 ya h蓹tta telefon.
V蓹 sa臒 bir 莽ox edir bir server g枚r眉n眉艧眉 tarixli.
Onlar ad蓹t蓹n ki莽ik g枚r眉n眉r bu g眉n v蓹 sexier.
Amma n枚qt蓹 sad蓹c蓹 ki, rabit蓹 bir n枚v var
m眉艧t蓹ri v蓹 server aras谋nda.
>> M蓹nada v蓹 m眉艧t蓹ril蓹r bir restoranda kims蓹
v蓹 garson v蓹 ya x枚r蓹kpaylayan, komp眉ter il蓹 eyni fikir.
M眉艧t蓹ril蓹r v蓹 server, bir m蓹lumat 眉莽眉n xahi艧
bir informasiya il蓹 cavab verir.
陌ndi, nec蓹 ki, edir m蓹lumat geri g蓹lm蓹k?
B蓹li, bu hesab.
Get default n枚v yolla v蓹 bu super sad蓹 m眉dd蓹t var.
--that nec蓹 bir brauzer dikt蓹 server m蓹lumat al谋r.
>> Ba艧qa s枚zl蓹, deyil, yaln谋z 莽ox da axmaq-艧irk蓹t蓹 Margot m蓹nim 蓹l uzadan,
M蓹n, h蓹qiq蓹t蓹n, bir brauzer olsayd谋, m蓹n z蓹rf蓹 daxilind蓹 m枚vzusu olard谋,
M蓹n 蓹vv蓹l Rob foto il蓹 kimi, bir s枚z眉n deyir ki, m蓹tn mesaj谋
bu kimi bir 艧ey, get / http / 1.1hostwww.google.com
v蓹 ya margot.com v蓹 ya h蓹r hans谋 server ad谋 olmas谋 ba艧 ver蓹 bil蓹r.
V蓹 sonra, dot dot, b蓹zi dig蓹r m蓹hsullar谋 n枚qt蓹.
>> Amma sanki, daxili z蓹rfl蓹rin ki
kifay蓹t q蓹d蓹r sad蓹 m蓹tn ola kimi mesaj.
Al谋nandan sonra ki, Margot ki , a莽maq m蓹zmunu oxumaq,
v蓹 buna g枚r蓹 cavab.
陌ndi, bu bir az var Bu n眉mun蓹 il蓹 qeyri-a艧kar.
Amma / almaq, 莽izgi n蓹 y蓹qin ki, yaln谋z 蓹sasl谋, istinad
il蓹 tan谋艧l谋q g眉nd蓹lik h蓹yatda web g蓹z蓹n?
脟izgi n蓹dir?
>> Auditoriya: [i艧itilemez].
DAVID MALAN: bir escape ard谋c谋ll谋臒谋.
Pis bir fikir deyil, amma 眉mumiyy蓹tl蓹 xilas ard谋c谋ll谋臒谋 dig蓹r yol getm蓹k.
Ad蓹t蓹n bir backslash olacaq.
Amma bir pis fikir.
B蓹li?
A g枚st蓹rici.
H蓹m莽inin yax艧谋 fikir, lakin ki, daha sad蓹.
Ev directory.
Bir sabit k枚k, bel蓹 dan谋艧maq.
Bizim 蓹n bu yaz谋n yoxdur.
Amma texniki siz ist蓹yirdi Bu g眉n super d眉zg眉n olmal谋d谋r,
茝g蓹r bir 艧ey getm蓹k olard谋 http://www.facebook.com/ kimi.
>> 陌ndi, dedim bizim 蓹n olmazd谋 莽izgi yazaraq narahat.
V蓹 s蓹mimi, 蓹n brauzerl蓹rd蓹, Chrome daxil,
h蓹tta g枚st蓹r蓹n narahat deyil Biz蓹 i艧ar蓹si bu g眉n
onlar kimi yaln谋z 莽眉nki sad蓹 v蓹 q谋sa ola bil蓹r.
Amma 莽izgi yaln谋z getm蓹k dem蓹kdir 眉莽眉n www.facebook.com v蓹 almaq
do臒ramaq, sabit k枚k, facebook.com u m蓹nim s蓹hif蓹.
N蓹 protokol istifad蓹?
Yax艧谋, versiyas谋 1.1 istifad蓹 HTTP kimi tan谋nan bu 艧ey.
>> Bu server, v蓹 ya Margot-- v蓹 yolu il蓹, n蓹
M蓹n bu siz蓹 istifad蓹 edir蓹m ki, a臒la?
OK.
Bel蓹likl蓹, biz indi yax艧谋 deyilik.
Bir il蓹 indi Margot cavab olan daxili 枚z z蓹rf,
eyni m蓹tn mesaj.
Olan ilk line edir yep, m蓹n HTTP versiyas谋 1.1 dan谋艧maq.
200 status kodu olan yaln谋z b眉t眉n OK dem蓹kdir.
M蓹n siz蓹 arad谋臒谋n谋z s蓹hif蓹 var.
>> Eyni zamanda, Content-Type: text / html, bu dey蓹r蓹k Margot yar谋-gizli yoldur,
n蓹 t蓹l蓹b bir web s蓹hif蓹.
V蓹 bu n枚v眉 bel蓹 dan谋艧maq var dem蓹k olar ki, d蓹yi艧蓹n m蓹nada kimi,
lakin bu 莽ox y眉ks蓹k s蓹viyy蓹d蓹 indi.
Onun data n枚v眉 m蓹tn lakin x眉susi HTML.
Biz tezlikl蓹 g枚r蓹c蓹ksiniz dili.
>> V蓹 sonra, b蓹zi dig蓹r m蓹hsullar谋 var.
Bel蓹 ki, dig蓹r m蓹hsullar谋 s枚z眉n n蓹dir Facebook il蓹 cavab verir.
Bel蓹 ki, da bu g枚r蓹k.
M蓹n蓹 davam v蓹 a莽maq bildirin M蓹nim laptop Chrome up
siz ed蓹 bil蓹rsiniz habel蓹 枚z komp眉ter.
V蓹 m蓹n ir蓹li getm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m v蓹 www.facebook.com a莽maq.
Daxil edin.
M蓹n burada bu tan谋艧 ekran almaq.
Amma indi m蓹n ba艧qa bir 艧ey etm蓹k gedir蓹m.
M蓹n ir蓹li getm蓹k gedir蓹m v蓹 , Developer bax getm蓹k.
V蓹 Developer getm蓹k Tools, siz olmal谋d谋r
Sizin komp眉ter Chrome 蓹rzind蓹, 蓹n az谋 cihaz daxilind蓹.
M蓹n bu h蓹r蓹k蓹t etm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m Burada 艧ey, v蓹 siz etdiyiniz
b眉t眉n d蓹st蓹 g枚rm蓹k olacaq burada sirli m蓹tn.
>> Bu Margot daxilind蓹 qoymaq n蓹 莽谋x谋r ki, M蓹n蓹 cavab ki, z蓹rfl蓹rin
HTML adl谋 dil, Hypertext Markup Language.
Bu bir proqramla艧d谋rma deyil dil 莽眉nki bilm蓹z bu
loops, v蓹 艧蓹rait yoxdur, v蓹 funksiyalar谋, v蓹 kimi 艧eyl蓹r.
Bu bir bi莽imlendirme dili var.
Ki, x眉susi sintaksis var adl谋 tags v蓹 atributlar谋
ke莽irm蓹k 眉莽眉n n蓹 bir brauzer deyir ekran v蓹 nec蓹 ke莽irm蓹k 眉莽眉n.
M蓹rk蓹zi olmal谋d谋r?
Bu qal谋n 眉zl眉 olmal谋d谋r?
Q谋rm谋z谋, ya艧谋l, mavi?
Bu bir bi莽imlendirme dili var.
Ki, bir brauzer deyir ekranda n蓹 g枚st蓹rm蓹k 眉莽眉n.
Bel蓹 ki, bu b眉t眉n, sanki edir HTML v蓹 daha Facebook server
spitting v蓹 ki Chrome v蓹 IE v蓹 Firefox var
t蓹r蓹find蓹n t蓹rtib edilmi艧dir onlar谋n m眉vafiq m眉蓹llifl蓹ri anlamaq 眉莽眉n.
>> V蓹 蓹slind蓹, bu bir daha az messier.
Siz 蓹v蓹zin蓹, bax getm蓹k 蓹g蓹r, Developer, View Source,
bu h蓹qiq蓹t蓹n n蓹 edir Facebook h蓹yata qoyulmas谋 edir.
Be艧 s谋f谋r Sort stil 眉莽眉n, sa臒, biz 蓹g蓹r
Bu y蓹qin ki, yax艧谋 deyil ki, n蓹tic蓹 莽谋xarmaq.
Amma s蓹mimi, onlar il蓹 眉z 蓹ld蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz Bu q蓹d蓹r xidm蓹t edirik, 莽眉nki
web pages milyardlarla g眉nd蓹, h蓹qiq蓹t蓹n,
vaxt, v蓹 bayt zay ist蓹mir蓹m, v蓹 pul n蓹tic蓹d蓹 枚t眉r眉c眉
Yeni x蓹tt kimi 艧eyl蓹r simvol v蓹 bo艧luq v蓹 Ni艧anlar
Siz bant 眉莽眉n s蓹rf edirik, 莽眉nki laz谋ms谋z ISP.
>> Bel蓹 ki, h蓹qiq蓹t蓹n, bu n蓹z蓹rd蓹 tutulur bu 艧蓹kild蓹 minified edil蓹c蓹k.
Amma Chrome n蓹 edir biz蓹, bu alaraq
tamamil蓹 kimi g枚r眉n眉r olan bu HTML, bir mess v蓹 insan anla艧谋lmaz,
v蓹 yaln谋z format.
Bu bel蓹 莽ap olduqca biz 蓹traf谋nda a臒l谋m谋z谋 kesmek olar
daha asan bir az.
Amma daha maraql谋 bu.
陌ndi Chrome bas谋n, deyil elementl蓹ri lakin 艧蓹b蓹k蓹,
M蓹n bir az g枚rm蓹k gedir蓹m ki, giri艧 ekran
M蓹n蓹 b眉t眉n g枚st蓹rm蓹k niyy蓹tind蓹dir HTTP istekleri
ki, h蓹qiq蓹t蓹n geri gedir v蓹 ir蓹li m蓹n蓹 v蓹 Facebook v蓹 ya m蓹n蓹 aras谋nda
v蓹 Margot m蓹n 蓹g蓹r bir t蓹l蓹bi daha 莽ox.
>> M蓹n ir蓹li getm蓹k v蓹 bas谋n gedir蓹m burada Chrome yenid蓹n icon.
V蓹 indi, bir d蓹st蓹 stuff alt谋ndak谋 ke莽mi艧 u莽du.
M蓹n h蓹r蓹k蓹t etm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m geri 莽ox 眉st q蓹d蓹r.
陌ndi, bu, qeyd ilk m蓹nim browser t蓹l蓹b
Made www.facebook.com idi.
>> Bu almaq istifad蓹 edir yaln谋z dem蓹kdir mexanizmi
Bu m蓹tn dil dan谋艧an ki, bir an 蓹vv蓹l bir n眉mun蓹 g枚rd眉m.
V蓹 眉st蓹lik, bu 莽谋x谋r cavab ki, Facebook
M蓹n蓹 dem蓹kdir ki, 200 OK verdi sual web page tap谋ld谋.
>> M蓹n bu s谋rada bas谋n varsa, m蓹n h蓹qiq蓹t蓹n bil蓹rsiniz bu m枚vzular bir az daha 莽ox
ayd谋n.
Bu uzun 蓹vv蓹l daha m蓹nada ed蓹c蓹k.
Amma m蓹nim browser bir g枚nd蓹rir ki, g枚r眉rs眉n眉z ev sahibi kimi informasiya b眉t眉n 莽ox,
v蓹 metodu, v蓹 cookies.
Biz uzun 蓹vv蓹l geri o g蓹lm蓹k laz谋md谋r.
V蓹 n蓹hay蓹t anlamaq laz谋md谋r n蓹 cookie 蓹slind蓹
v蓹 nec蓹 tezlikl蓹 onlar谋 g枚nd蓹rilm蓹si olacaq.
>> V蓹 n蓹 g枚r蓹 bil蓹rsiniz Facebook, geri g枚nd蓹rir
M蓹tnin m蓹zmun n枚v眉 daxil olmaqla, HTML, cari tarixi zaman, onun gizlilik
siyas蓹t, v蓹 ya onlar谋n olmamas谋, v蓹 cookies sonra, n蓹hay蓹t, bir s谋ra
m眉蓹yy蓹n olunur ki, Sizin komp眉ter h蓹m莽inin.
Amma biz uzun 蓹vv蓹l o ayr谋 dola艧maq laz谋md谋r.
>> Lakin q谋sa, h蓹r zaman siz il 眉莽眉n indi bir web page ziyar蓹t etdi
Siz mesaj g枚nd蓹rilm蓹si etdik M蓹n bir z蓹rfin g枚nd蓹rildiyi bir
Margot v蓹 Dan.
V蓹 geri 蓹ld蓹 etdik Facebook bu kimi cavab.
Ancaq bundan ba艧qa olan n蓹 tahmin Facebook v蓹 Google a莽谋qlan谋r,
v蓹 h蓹r k蓹s h蓹r d蓹f蓹 bir web s蓹hif蓹sini ziyar蓹t?
H蓹r xaricind蓹 n蓹dir Sizin komp眉ter g枚nd蓹rilm蓹si edilmi艧dir Envelope?
Sizin IP 眉nvan谋, sa臒?
Ba艧谋na b蓹lk蓹 sizin ad谋 se, ancaq IP 眉nvan谋.
V蓹 yaln谋z, 蓹n n枚qt蓹l蓹r qo艧ulmaq imkan sonra xidm蓹tl蓹ri, kullan谋yorsan谋z
web kimi, v蓹 ya BitTorrent, v蓹 h蓹yat,
v蓹 bir komp眉ter qeydiyyatdan etdik Harvard kimi bir yerd蓹,
Kims蓹 yerd蓹 ki, Y蓹hya bilir Harvard IP 眉nvanlar bu, bu dot
Bu n枚qt蓹, bu n枚qt蓹.
>> V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, logs o, h蓹m d蓹 saxlan谋l谋r bil蓹r bu kimi kampus, bir Comcast 艧蓹b蓹k蓹,
Verizon, v蓹 ya s蓹mimi da NSA biz bu yax谋nlarda 枚yr蓹ndim kimi,
ki, olduqca 莽ox h蓹r 艧ey a莽ar Siz internet etdikl蓹rini.
V蓹 biz geri g蓹lm蓹k laz谋md谋r g蓹l蓹c蓹k sinif, bu
Bu n蓹tic蓹l蓹ri 眉zr蓹 dizayn q蓹rarlar谋 v蓹 t蓹hl眉k蓹sizlik.
>> Amma h蓹qiq蓹t h蓹qiq蓹t蓹n, edir b眉t眉n 莽ox gizlilik yoxdur.
H蓹r yerd蓹 ziyar蓹t etdik h蓹r d蓹f蓹 web, sizin t蓹r蓹fd蓹n g枚st蓹r蓹n edilmi艧dir
v蓹 蓹n az谋 IP 眉nvan谋 a艧kar.
K蓹nara scary qeyd, biz n蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz bir web page pi艧ik kimi 艧eyl蓹r embed?
>> Bel蓹likl蓹, biz cavab bir d蓹st蓹 var ki, server geri g蓹l蓹 bil蓹r.
V蓹 biz bu g眉n b眉t眉n g枚rm蓹k olmaz.
Amma 200 yax艧谋d谋r.
V蓹 y蓹qin ki, g枚r眉n眉r deyilik b眉t眉n bunlar 蓹vv蓹l bir insan kimi.
Amma y蓹qin ki, g枚rd眉m Bu 蓹n az谋 bir.
Bu Hans谋 tan谋艧 ola bil蓹r?
Auditoriya: 404
DAVID MALAN: Bel蓹 404.
Fayl tap谋lmad谋.
V蓹 h蓹qiq蓹t蓹n, g枚rm蓹k olacaq Bu program 枚z眉n眉z眉.
404 yaln谋z t蓹l蓹b fayl dem蓹kdir sad蓹c蓹, 莽izgi v蓹 ya bir 艧ey do臒ramaq
yoxdur.
V蓹 bir web server ad蓹t蓹n n蓹tic蓹sind蓹 404 il蓹 cavab
>> Eyni zamanda, biz tezlikl蓹 g枚r蓹c蓹ksiniz ki, mesaj m蓹zmunu
HTML kimi tan谋nan bu dil var.
V蓹 bu super edir HTML sad蓹 par莽as谋n谋
ba艧qa he莽 bir 艧ey yoxdur ekranda Salam d眉nya g枚st蓹rilir.
H蓹qiq蓹t蓹n, bu 眉st g枚rm蓹k bir 艧ey bir s蓹n蓹d n枚v眉 adl谋
yaln谋z hey deyir ki, b蓹yannam蓹, d眉nya.
Bu fayl HTML var.
V蓹 sonra, HTML n枚vb蓹ti bit yazmaq olacaq ki,
Bu, a莽谋q bracket sonra s枚z HTML,
sonra qapal谋 bracket, v蓹 sonra a莽谋q ba艧, v蓹 yax谋n bracket.
Bel蓹 ki, q谋sa, h蓹qiq蓹t蓹n ed蓹k daha mexaniki bunu.
, M蓹nim cihaz daxil ed蓹k lakin yerd蓹 bunu ed蓹 bil蓹rsiniz
Siz bir m蓹tn redaktoru var.
>> M蓹n ir蓹li getm蓹k gedir蓹m v蓹 hello.html adl谋 bir fayl saxlamaq.
M蓹n m蓹nim masa 眉st眉 qoymaq gedir蓹m 陌ndi super sad蓹 saxlamaq.
M蓹n gedir蓹m d蓹qiq n蓹 m蓹n yaln谋z g枚rd眉m.
Bel蓹 ki, doc n枚v眉 HTML, a莽谋q bracket HTML.
陌ndi, bildiri艧, m蓹n gedir蓹m preemptively 蓹ks yoxdur.
V蓹 蓹ks, m蓹n dem蓹k Eyni tag, bel蓹 ki, dan谋艧maq
ancaq bir ir蓹li 莽izgi il蓹 ba艧lay谋r.
V蓹 sonra, burada, M蓹n dem蓹k gedir蓹m, ba艧,
h蓹r 莽谋x谋r ki, 莽眉nki web s蓹hif蓹 qondarma ba艧 olan
ad谋 gedir ki, stuff S蓹hif蓹nin 莽ox 眉st, bar.
Ad谋 yaln谋z burada salam olacaq.
陌ndi, m蓹n gedir蓹m bu web page bir b蓹d蓹n.
Bel蓹 ki, h蓹r web page var, h蓹m d蓹 ba艧 眉st q蓹d蓹r v蓹 b蓹d蓹n
olan s蓹hif蓹 i莽alat edir.
V蓹 burada m蓹n yaln谋z gedir蓹m salam d眉nya kimi bir 艧ey dem蓹k.
V蓹 m蓹n bu fayl saxlamaq 眉莽眉n gedir蓹m.
陌ndi gedit azaltmaq 蓹g蓹r, bir az fayl var, baxmaq
m蓹nim masa 眉st眉 hello.html 莽a臒谋r谋b.
陌ndi ki, bir server deyil h蓹l蓹 枚zl眉y眉nd蓹, H蓹qiq蓹t蓹n, bu
yaln谋z burada 枚z 艧蓹xsi masa 眉st眉.
Amma Chrome a莽maq v蓹 蓹g蓹r Control edib O-- sual pi艧ik var.
Ve m蓹nim masa 眉st眉 getm蓹k.
>> V蓹 m蓹n orada, hello.html a莽maq H蓹tta m蓹nim super sad蓹 web page edir.
M蓹nim s蓹hif蓹 orqan谋 v蓹 bu a臒 p蓹nc蓹r蓹
burada salam d眉nya il蓹 orqan谋d谋r.
V蓹 ba艧 ad谋 S蓹hif蓹nin orada ni艧an谋 edir.
V蓹 biz g枚rm蓹k olacaq Bu super var tezlikl蓹
el蓹c蓹 d蓹 dig蓹r pages a莽maq 眉莽眉n sad蓹.
M蓹s蓹l蓹n, m蓹n getm蓹k 眉莽眉n gedir蓹m b枚l眉艧d眉r眉lm蓹si kodu b蓹zi daxil
bu h蓹ft蓹, m蓹nb蓹 yeddi, m蓹n gedir蓹m
JPEG deyil a莽maq bu o臒lan burada.
Amma image.html a莽maq 眉莽眉n gedir蓹m son n蓹tic蓹d蓹 bu kimi g枚r眉n眉r.
Amma m蓹n蓹 indi gedit bu q蓹d蓹r a莽谋q olsun, v蓹 Dropbox m蓹nb蓹yi yeddi getm蓹k
v蓹 image.html.
>> Bu 莽ox yaln谋z biz tezlikl蓹 g枚r蓹c蓹ksiniz kimi 艧蓹rh.
Amma Grumpy qoymaq ist蓹yirsinizs蓹 Bu web page daxilind蓹 Cat,
ba艧qa a莽谋q bracket qoymaq kifay蓹tdir, sonra s枚z image v蓹 ya img
q谋sa, sonra alternativ accessibility s蓹b蓹bl蓹r蓹 g枚r蓹 m蓹tn
Kims蓹 bir ekran var oxucu v蓹 ya kimi bir 艧ey.
Olan m蓹nb蓹, n蓹 var , fayl cat.jpeg ad谋.
>> V蓹 sonra, bu, 莽眉nki tag bir az x眉susi var,
biz, ir蓹li 莽izgi qoymaq Biz tag daxilind蓹, g枚r蓹c蓹ksiniz.
Amma son n蓹tic蓹 bir web bu kimi g枚r眉n眉r ki, s蓹hif蓹.
Bel蓹 ki, q谋sa, biz olacaq n蓹 web istifad蓹 ed蓹r蓹k zamanla indi bunu
v蓹 web pages yaratmaq n蓹tic蓹d蓹 konteyner
yaln谋z kimi silly 艧eyl蓹r 眉莽眉n 艧蓹kill蓹r v蓹 ba臒lant谋lar, v蓹 masalar,
v蓹, bulleted siyah谋lar谋, v蓹 kimi h蓹m d蓹 biz蓹 枚z眉m眉z眉 verm蓹k
qrafik istifad蓹莽i interfeysi, bir GUI, biz Breakout biz n蓹 f蓹rqli.
>> Amma bu m眉hitd蓹, biz ist蓹yirik PHP kimi dil istifad蓹 ed蓹r蓹k ba艧lamaq 眉莽眉n gedir,
v蓹 JavaScript, veril蓹nl蓹r bazas谋 SQL adl谋 dil,
m眉艧t蓹ri-side scripting dili JavaScript adl谋 h蓹qiq蓹t蓹n yaratmaq
b眉t眉n daha dinamik interfeys lakin bir 莽ox, daha 莽ox tan谋艧 kontekstind蓹.
Amma bundan 蓹vv蓹l, ed蓹k bir g枚z il蓹 bu g眉n ba臒lamaq,
kimi s枚z, h蓹qiq蓹t蓹n neler internet il蓹 ba艧l谋q alt谋nda
枚z眉.
>> Bu g眉n 眉莽眉n m眉蓹yy蓹n internet bil蓹r ki,
艧eyi k枚莽眉rm蓹k 眉莽眉n istifad蓹 edil蓹 HTTP 眉z蓹rind蓹 web pages kimi
M蓹n Margot 蓹l 蓹vv蓹ll蓹r sars谋dan kimi.
Amma dig蓹r bir 莽ox var TCP v蓹 IP istifad蓹 xidm蓹tl蓹ri
veril蓹n biz almaq ki, Biz burada g枚r蓹c蓹ksiniz kimi i艧
Bu film ki, laz谋md谋r Bu g眉n sonuna bizi.
>> [Video playback]
>> Ilk d蓹f蓹 脺莽眉n tarixi, insan v蓹 ma艧谋n
birlikd蓹 i艧 bir yuxu h蓹yata ke莽irilm蓹si var.
Bilir ki birl蓹艧dir蓹n g眉c he莽 bir co臒rafi s蓹rh蓹dl蓹ri.
Irqi, m蓹sl蓹k, v蓹 ya r蓹ng verm蓹d蓹n.
Yeni era tapa rabit蓹 h蓹qiq蓹t蓹n insanlar谋 bir araya g蓹tirir.
Bu Net Dawn.
>> Bu i艧l蓹ri nec蓹 bilm蓹k ist蓹yirsiniz?
Ba艧lamaq 眉莽眉n buraya bas谋n sizin xalis daxil s蓹yah蓹t.
陌ndi n蓹 oldu 茝g蓹r link t谋klayan zaman?
Siz m蓹lumat ax谋n谋 ba艧lad谋.
Bu informasiya a艧a臒谋 s蓹f蓹r Sizin 艧蓹xsi mail ota臒a
c蓹nab IP paketl蓹ri zaman, yaz谋lar谋 Bu, onun yolunda g枚nd蓹rir.
>> H蓹r bir paket m蓹hdud 枚l莽眉s眉.
Po莽t otaq b枚lm蓹k nec蓹 olmal谋d谋r m蓹lumat v蓹 nec蓹 paketi.
陌ndi paketi bir etiket laz谋md谋r 蓹h蓹miyy蓹tli m蓹lumatlar olan,
g枚nd蓹r蓹n 眉nvan谋, al谋c谋 kimi 眉nvan谋 v蓹 bu paket n枚v眉.
>> Bu paket 脟眉nki internet 眉z蓹rind蓹 gedi艧,
bu da bir 眉nvan olur proxy server 眉莽眉n olan
x眉susi funksiyas谋 var biz sonra g枚r蓹c蓹ksiniz kimi.
Paket art谋q 眉z蓹rind蓹 ba艧lad谋 yerli 艧蓹b蓹k蓹 v蓹 ya LAN.
Bu 艧蓹b蓹k蓹 qo艧ulmaq 眉莽眉n istifad蓹 olunur b眉t眉n yerli komp眉ter,
mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 printerl蓹r, v蓹 sair informasiya m眉badil蓹si
fiziki 蓹rzind蓹 Binan谋n divarlar谋.
Bu LAN olduqca n蓹zar蓹tsiz deyil t蓹蓹ss眉f ki, q蓹za yerl蓹艧dirm蓹k v蓹
ola bil蓹r.
>> LAN olan magistral dolu deyil m蓹lumat b眉t眉n n枚vl蓹ri il蓹.
Bu IP paketl蓹rin Novell var paket, Apple Talk paket.
Onlar h蓹mi艧蓹 oldu臒u kimi trafik qar艧谋 olacaq.
Yerli router oxuyur z蓹ruri hallarda, m眉raci蓹t v蓹,
ba艧qa 艧蓹b蓹k蓹 眉z蓹rind蓹 paket y眉ks蓹ldir.
Ah, istiqam蓹tl蓹ndirici.
Bir n蓹zar蓹t r蓹mzidir zahir蓹n qeyri-m眉t蓹艧蓹kkil d眉nya.
>> Orada sistemli deyil, , m眉hafiz蓹kar, uncaring metodiki
v蓹 b蓹z蓹n tamamil蓹 s眉r蓹tl蓹ndirm蓹k 眉莽眉n.
Amma 蓹n az谋, o 莽ox hiss蓹si 眉莽眉n d蓹qiq.
>> Bu paket t蓹rk kimi router, onlar谋n yol
korporativ intranet daxil v蓹 router ke莽id 眉莽眉n r蓹hb蓹rlik.
Daha s蓹m蓹r蓹li A bit router, router ke莽id
, s眉r蓹tli v蓹 IP paketl蓹rin il蓹 bo艧 oynay谋r deftly yol boyunca onlara y枚nlendirme.
A digital Pinball Wizard Siz 蓹g蓹r.
>> -Buyur Getm蓹k.
Burada ba艧qa bir g蓹lir.
V蓹 ba艧qa.
, Ana bu bax谋n.
Burada gedir.
Whoops.
Geri 蓹traf谋nda.
Hey.
Orada.
Sol 眉z蓹rind蓹.
Sa臒 眉z蓹rind蓹.
Sol 眉z蓹rind蓹.
Sa臒 眉z蓹rind蓹.
Siz var.
Burada gedir.
O z蓹rb蓹 endirir.
O puanlar谋.
Bu gedir.
Hey, g枚zl蓹yin.
Hey, bax谋n.
Burada ba艧qa bir g蓹lir.
Oh, burada biz gedin.
>> -As Paket g蓹lm蓹k onlar谋n t蓹yinat, onlar
艧蓹b蓹k蓹 interfeysi t蓹r蓹find蓹n se莽ilmi艧 haz谋r n枚vb蓹ti s蓹viyy蓹si g枚nd蓹ril蓹c蓹k,
Bu halda, proxy.
Bu proxy 莽ox t蓹r蓹find蓹n istifad蓹 olunur orta man n枚v kimi 艧irk蓹tl蓹r
y眉k azaltmaq 眉莽眉n onlar谋n internet ba臒lant谋s谋
v蓹 t蓹hl眉k蓹sizlik s蓹b蓹bl蓹ri 眉莽眉n d蓹.
Siz paket G枚rd眉y眉n眉z kimi m眉xt蓹lif 枚l莽眉l眉 b眉t眉n var,
onlar谋n m蓹zmunu as谋l谋 olaraq.
>> Proxy paket a莽谋r v蓹 web 眉nvan谋 v蓹 ya URL g枚r眉n眉r.
Olub as谋l谋 olaraq 脺nvan m蓹qbul deyil
paket internet g枚nd蓹rilir.
Var, lakin b蓹zi yox olan 眉nvanlar谋
raz谋l谋臒谋 il蓹 g枚r眉艧蓹c蓹k proxy, dem蓹k ki,
korporativ v蓹 ya idar蓹 qaydalar谋.
Bu summarily b蓹hs olunur.
Biz he莽 biri laz谋md谋r.
Bunu etm蓹k ist蓹y蓹nl蓹r 眉莽眉n, t蓹krar yol var.
>> Sonrak谋 q蓹d蓹r firewall.
Korporativ firewall iki m蓹qs蓹di xidm蓹t edir.
B蓹zi olduqca qar艧谋s谋n谋 al谋r internet murdar 艧eyl蓹r
Bu intranet daxil g蓹l蓹n.
V蓹 bu da mane ola bil蓹r h蓹ssas korporativ m蓹lumat
internet 眉z蓹rind蓹 g枚nd蓹rilir.
>> Bir firewall vasit蓹sil蓹, bir router paket q蓹d蓹r se莽er
v蓹 bir 莽ox dar 眉z蓹rin蓹 yerl蓹ri yol v蓹 ya bant, biz dem蓹k kimi.
Ayd谋nd谋r ki, s谋ra deyil onlara b眉t眉n etm蓹k 眉莽眉n kifay蓹t q蓹d蓹r geni艧.
陌ndi, siz t蓹蓹cc眉b bil蓹r, n蓹 b眉t眉n paketl蓹rin olur
olan yol boyunca etm蓹k deyil.
B蓹li, c蓹nab IP deyil zaman etiraf almaq
bir paket olmu艧dur ki, vaxt谋nda q蓹bul,
o, sad蓹c蓹 bir 蓹v蓹z paket g枚nd蓹rir.
>> Biz indi daxil haz谋r谋q internet d眉nya, bir h枚r眉m莽蓹k
qar艧谋l谋ql谋 艧蓹b蓹k蓹l蓹rinin web olan b眉t眉n d眉nya 蓹hat蓹.
Burada, mar艧rutla艧d谋r谋c谋lar谋 v蓹 a莽arlar谋 艧蓹b蓹k蓹l蓹ri aras谋nda 蓹laq蓹l蓹r yaratmaq.
陌ndi, xalis tamamil蓹 deyil m眉xt蓹lif m眉hit
Siz 蓹rzind蓹 tapa bil蓹rsiniz daha Sizin LAN qoruyucu divarlar谋.
>> Burada, bu Wild var West, kosmik bol,
imkanlar谋 莽ox, bol t蓹dqiq etm蓹k 艧eyi v蓹 yerl蓹rd蓹 getm蓹k 眉莽眉n.
Thanks 莽ox az n蓹zar蓹t v蓹 t蓹nziml蓹m蓹
yeni ideyalar push m眉nbit torpaq tapmaq onlar谋n imkanlar谋 z蓹rfl蓹rin.
Amma bu azadl谋q, 莽眉nki, m眉蓹yy蓹n t蓹hl眉k蓹l蓹r d蓹 pusuya yatmak.
>> Siz zaman Bildiyiniz he莽 vaxt laz谋md谋r 枚l眉m dreaded ping cavab
bir normal sor臒u x眉susi versiyas谋 b蓹zi axmaq fikir olan ping
mess up unsuspecting Host.
Bizim paket vasit蓹sil蓹 b蓹lk蓹 almaq yolu peyk, telefon x蓹tl蓹ri, simsiz,
v蓹 ya h蓹tta transoceanic kabel.
>> Onlar h蓹mi艧蓹 s眉r蓹tli etmirl蓹r v蓹 ya q谋sa yollar谋 m眉mk眉n,
lakin onlar n蓹hay蓹t orada olacaq.
B蓹z蓹n var niy蓹 B蓹lk蓹 ki d眉nyada wait 莽a臒谋r谋b.
Amma h蓹r 艧ey zaman r蓹van i艧, siz
d眉nya alt ed蓹 bil蓹r be艧 d蓹f蓹 艧apka v蓹 a莽谋lan,
s枚z眉n, v蓹 b眉t眉n yerli z蓹ng v蓹 ya az d蓹y蓹ri.
>> Bizim t蓹yinat sonuna yax谋n, ba艧qa bir firewall tapa bil蓹rsiniz.
As谋l谋 olaraq sizin Bir paket data kimi perspektiv,
Bu firewall qalas谋 ola bil蓹r t蓹hl眉k蓹sizlik v蓹 ya dreaded r蓹qib.
Bu, b眉t眉n etdiyiniz olan yan as谋l谋d谋r n蓹, v蓹 niyy蓹t.
>> Bu firewall yaln谋z imkan 眉莽眉n n蓹z蓹rd蓹 tutulmu艧dur onun meyarlara cavab ki, h蓹min paket.
Bu firewall f蓹aliyy蓹t Limanlar 80 v蓹 25-d蓹.
B眉t眉n c蓹hdl蓹ri dig蓹r vasit蓹sil蓹 daxil port biznes 眉莽眉n ba臒l谋d谋r.
>> Port 25 mail paketl蓹ri 眉莽眉n istifad蓹 olunur.
Port 80 眉莽眉n giri艧 edir web internet paket
server.
Bu firewall, paket Inside daha 蓹trafl谋 n眉mayi艧 olunur.
B蓹zi paket etm蓹k asanl谋qla g枚mr眉k vasit蓹sil蓹,
dig蓹rl蓹ri yaln谋z bir az 艧眉bh蓹li baxmaq is蓹.
>> 陌ndi, firewall zabit asanl谋qla fooled deyil,
Bel蓹 zaman bu ping kimi 枚l眉m paket 莽al谋艧谋r
kimi 枚z眉 maskalamaq 眉莽眉n bir normal ping paket.
Boyunca ke莽in.
OK.
No problem.
Bir g枚z蓹l g眉n var.
M蓹ni bura outta ed蓹k.
Bye.
>> Bu paket u臒urlu 脺莽眉n Bu q蓹d蓹r bunu etm蓹k 眉莽眉n kifay蓹t q蓹d蓹r,
s蓹yah蓹t dem蓹k olar ki art谋q.
Bu interfeys yaln谋z bir x蓹tt var web server q蓹d蓹r al谋nacaq.
Hal-haz谋rda, bir web server bir 莽ox 莽al谋艧t谋rabilirsiniz , bir mainframe, bir webcam 艧eyi,
Sizin masas谋 眉z蓹rind蓹 komp眉ter.
N蓹 眉莽眉n soyuducu?
>> M眉vafiq d蓹sti il蓹 up, siz tapa bil蓹r
Siz makings varsa toyuq cacciatore 眉莽眉n
v蓹 ya al谋艧-veri艧 getm蓹k 眉莽眉n var.
Bu Net Dawn, unutmay谋n.
Dem蓹k olar ki, bir 艧ey m眉mk眉n.
>> Bir-bir, paket var a莽谋ld谋 v蓹 unpacked q蓹bul edib.
Onlar ehtiva m蓹lumat ki, m蓹lumat 眉莽眉n sor臒u deyil
web 眉莽眉n g枚nd蓹rilir server proqram.
>> Paket 枚z眉n眉 t蓹krar edir.
Haz谋r yenid蓹n istifad蓹 v蓹 dolu xahi艧 m蓹lumat, m眉raci蓹t
v蓹 geri onun yolu g枚nd蓹rm蓹k.
Geri firewall, y枚nlendirici ke莽mi艧, v蓹 internet vasit蓹sil蓹.
Geri korporativ firewall vasit蓹sil蓹.
V蓹 interfeys 眉z蓹rind蓹.
Web browser t蓹min etm蓹y蓹 haz谋rd谋r m蓹lumat t蓹l蓹b.
Bu film.
>> Onlar谋n s蓹yl蓹ri il蓹 raz谋 v蓹 daha yax艧谋 bir d眉nya inanan,
bizim etibarl谋 data paket z枚vql蓹 off g蓹zm蓹k
ba艧qa q眉rub daxil g眉n, onlar tam bilm蓹d蓹n
枚z ustalar谋 xidm蓹t.
陌ndi ki, xo艧b蓹xt sona deyil.
[END video playback]
DAVID MALAN: Bu CS50 眉莽眉n var.
G蓹l蓹n h蓹ft蓹 g枚r蓹c蓹ksiniz.
>> [MUSIC - KATY PERRY, "DARK HORSE"]